Webcongres: De macht van de vrouw is onevenredig ver doorgeschoten

Vrouwen hebben juridisch veel macht als het gaat om hun verhouding tot man en kinderen. Te veel, meende de juriste Dorien Pessers onlangs in deze bijlage. 150 deelnemers aan het webcongres reageerden op de voorgelegde stelling.

Vaders doen er niet toe en kinderen zijn de dupe, want de macht van moeders is sinds de nieuwe huwelijkswet grenzeloos, stelde de juriste Dorien Pessers in december in deze bijlage. Vrouwen beslissen van wie ze kinderen willen krijgen en of ze nog iets met de verwekker te maken willen hebben, aldus Pessers, want het doorgeschoten familierecht richt zich niet meer op gezinnen maar op individuen, ten koste van vaders en vooral kinderen.

Pessers vindt het opmerkelijk hoe snel de patriarchale macht, die 2000 jaar het familierecht heeft beheerst, is vervangen door een matriarchale macht, waar het gaat om niet-huwelijks ouderschap. Dat is volgens haar niet alleen te verklaren uit de introductie van anticonceptie; ook de verzwakkende sociale positie van mannen en vaders speelt een rol.

Het artikel leidde tot de stelling: ,,In de onderlinge juridische verhoudingen tussen man, vrouw en kind is de macht van de vrouw onevenredig ver doorgeschoten. Man en kind zijn daarvan het slachtoffer geworden.'' Aan de 150 leden van ons Webcongres voorgelegd, bleek 46 procent het oneens te zijn met deze stelling, 39 procent was het ermee eens en 15 procent had geen mening.

,,In niet-huwelijkse relaties lijkt er inderdaad een matriarchaat-dominantie op te treden'', schrijft Maurice Ackermans uit Den Bosch. ,,En dat is eenzijdig en (dus) ongezond. Het is zeker waar dat de sociale positie van mannen en vaders ernstig verzwakt. De man is nauwelijks nog een rolmodel voor kinderen, met name voor zonen. De matriarchaatdominantie levert naar mijn gevoel instabiele, ontwortelde en ontheemde kinderen op, met alle ernstige maatschappelijke gevolgen van dien.''

,,Niet vergeten mag worden dat eeuwenlang de rechten van de vader geprevaleerd hebben'', schrijft Nel van der Heijden-Rogier uit Vught, ,,Een balans moet nog gevonden worden. Te veel wordt de man als slachtoffer van de ontwikkelingen gezien. Opgroeien in diverse `verbanden' kan, zo zie ik in mijn omgeving, ook verrijkend werken op kinderen. En, zijn niet talloze kinderen vroeger slachtoffer geworden van de juridische macht van hun vader?''

Folpmer Houwert uit Amsterdam denkt dat het gaat om een relatief klein aantal gevallen ,,waarin de geëmancipeerde vrouw het recht heeft opgeëist om alleen te beslissen in de wijze waarop relaties worden aangegaan of kinderen worden verkregen. In het jargon heet dat hoogopgeleide, links georiënteerde vrouwen. Voor vele (andere) vrouwen is de emancipatie nog niet zover gevorderd.''

,,Als mensen de (au-fond vrij zelfzuchtige) keuze maken kinderen op de wereld te zetten'', sluit Nettie Odijk-Butggraaf uit Zutphen aan, ,,hebben ze een zware verantwoordelijkheid tegenover hun kroost, die in het ik-tijdperk van de laatste decennia maar al te vaak achteloos opzij wordt geschoven. Alleen de eigen carrière en ontplooiingsmogelijkheden tellen. Mogelijk danken we daar ook de verharding en de horkerigheid van onze huidige samenleving aan.''

,,Het verhaal van Pessers is wat gechargeerd'', vindt Paul van den Bergh uit Tilburg. ,,Alsof in een niet-huwelijkse situatie de vrouw altijd in haar ééntje als een calculerende zelfbeschikkende burger kiest voor kinderen. Het merendeel van deze beslissingen komt volgens mij nog steeds tot stand in een relatie. Overigens heb ik de indruk dat impliciet in het artikel de huwelijkse staat als beste garantie wordt verondersteld om tradities en waarden en normen door te geven. Dat waag ik te betwijfelen. De wijzigingen in het familierecht doen mijns inziens dan ook recht aan gewijzigde relatievormen.''

,,Het biologische aspect van ouderschap ligt steeds in handen van de vrouw'', schrijft Christine Ruppert uit 'sHeerenhoek. ,,Zolang het ook de vrouw is die het grootste deel van de zorg op zich neemt en de grootste offers wat betreft carrière en sociaal leven brengt, is dit in orde. Wanneer echter de hoognodige tweede grote emancipatiegolf op gang komt, waardoor eindelijk écht geaccepteerd wordt dat vrouwen fulltime werken, vaders in deeltijd achter de kinderwagen lopen en salarissen van mannen en vrouwen gelijk getrokken zijn, kan de man een evenredig deel in de juridische rechten claimen.''

,,De economische noodzaak tot samenblijven ontbreekt steeds vaker en sociale acceptatie van scheidingen is groot. Veel mannen vinden dat wel best, ze kiezen voor zichzelf, hun eigen carrière, een nieuwe vrouw met een nieuw gezin en laten hun eerdere gezin gemakkelijker voor wat het was'', meent Margreet Coppoolse uit Amsterdam.

,,Het patriarchaat is een cultuurhistorisch achterhaald fenomeen geworden van dezelfde orde als ongehuwde priesters en achtergebleven mullahs'', aldus Oscar Lopes Cardozo uit Kortenhoef. ,,De problemen die mevrouw Pessers schetst zijn terug te voeren op een overgangssituatie. Het matriarchaat werkt in vele andere culturen ook goed. Per slot van rekening is het moederschap het enige zekere dat over de afkomst van een kind te zeggen valt.''

,,Het was natuurlijk hoognodig dat de rechtspositie van de vrouw werd versterkt'', meent Henk Brand uit Weesp, ,,Maar dat dit zou kunnen leiden tot ondermijning van de rechtspositie van de man of de kinderen is natuurlijk nooit de bedoeling geweest. De grondoorzaak van de meeste huwelijksproblemen zit hem niet in het ontbreken van rechtvaardige rechtsregels, maar veel meer in het ontbreken van een liefdevolle gezindheid die voor een geslaagd huwelijk onontbeerlijk is. Daar kan de wetgever niet in voorzien.''