Waanzinnig Fries drama over de ouderdom

Cabaretier Rients Gratama stuurt zijn auto door het vlakke, Friese land. Boerenhoeven statig als kastelen trekken voorbij. In het weiland draven zwarte Friese raspaarden.

Hij zegt in het Fries: ,,Dit land lijkt wel op Schotland. Kening Lear had zich makkelijk hier kunnen afspelen. Ook deze boeren waren rabauwen, belust op grond, geld, macht, vrouwen.'' Al werpt zijn passagier tegen dat de Schotse Hooglanden toch wel verschillen van Friesland, Gratama blijft bij zijn overtuiging.

Vorig jaar ging bij het gezelschap Tryater de groots gemonteerde voorstelling Ik, Kening Lear in première in de `bak' van het Fries Paardencentrum in Drachten. Bewerker Bouke Oldenhof en regisseur Jos Thie maakten er een imposant spektakel van, toegesneden op Friesland en de strijd tussen zijn koningen en grootgrondbezitters. Zondagmiddag wordt op Nederland 1 het eerste deel van het tweeluik uitgezonden.

Sommige personages uit de oorspronkelijke tragedie van Shakespeare, King Lear, kregen een Friese naam of waren uit de Friese geschiedenis geplukt. Ik, Kening Lear is het drama van de ouderdom. Om erger te voorkomen verdeelt de oude Lear op voorhand, dus bij leven, het land onder zijn drie dochters. Hij denkt hiermee de vrede tussen het drietal te bewaren, maar richt niets dan onheil aan. Aan het slot sterft hij van verdriet naast het ontzielde lichaam van zijn geliefde dochter Cordelia, nu Hartbrecht geheten.

Regisseur Pieter Verhoeff heeft de voorstelling vastgelegd. Het is allesbehalve een traditionele televisieweergave van een toneelstuk geworden. Met dynamische camerabewegingen volgt hij de verwikkelingen van de soms zelfs waanzinnige koning. Gratama kan enorm tekeergaan als een echte tragicus.

Een fraaie rol is weggelegd voor de Friese paarden die soms apocalyptische dieren verbeelden, dan weer liefdevol zijn voor Lear zelf en Hartbrecht.

Interessant, en geheel onverwacht, zijn de registraties van de solo-optredens van Gratama tijdens de speelperiode. Hij vertelt boeiend en leerzaam, gelardeerd met fijne anekdotes over de Kening Lear die hij speelt, over het genie Shakespeare en macht. Lear noemt hij een `man wijs in tranen'.

Kening Lear, Omrop Fryslân, zondag, Ned.1, 13.30-14.15u., 11 januari het slot.