Verkiezingen in Georgië zijn one-man-show

De winnaar van de Georgische verkiezingen morgen is al bekend. Alleen een te lage opkomst kan de winst van Saakasjvili nog dwarsbomen.

Mysterieuze bomaanslagen en beschietingen: in een troebele sfeer kiest Georgië morgen een nieuwe president. De winnaar is al bekend: Michail Saakasjvili (36), de jonge, in Amerika opgeleide demagoog die 23 november president Edoeard Sjevardnadze ten val bracht tijdens de `rozenrevolutie'. Maar een te lage opkomst kan nog roet in het eten gooien.

Dat minder dan de helft van de Georgiërs gaat stemmen, is niet denkbeeldig. Conform de grondwet is de verkiezing georganiseerd binnen 45 dagen na het aftreden van Sjevardnadze: middenin de orthodoxe kerstvakantie, als Georgië in een winterslaap verkeert. Enkele partijen roepen op tot een boycot, al stemt na intense massage door de Amerikaanse ambassadeur de semi-onafhankelijke regio Adzjarië wel mee.

Tegenstand ondervindt Saakasjvili nauwelijks. De leiders van de `rozenrevolutie' steunen zijn kandidatuur, het oude regime ligt in duigen. Onder de zes tegenkandidaten bevindt zich een impopulaire districtgouverneur, een advocaat die deelneemt ,,bij wijze van entertainment'' en een pleitbezorger voor gehandicapten. Affiches zijn nauwelijks opgehangen en van felle debatten over de toekomst van Georgië is geen sprake: deze verkiezing is een one-man-show. De voorzitter van de centrale kiescommissie waarschuwt daarom voor kiezersapathie. ,,De mensen denken dat het nu wel goed komt en dat het niet nodig is naar het stemlokaal te gaan.'' En een ongeldige verkiezing betekent chaos, voorspelt Saakasjvili.

Tbilisi is sinds de 'rozenrevolutie' in de greep van `provocaties'. De afgelopen maand ontploften er bommen bij de staatstelevisie, bij de steenrijke schoonzoon van ex-president Sjevardnadze, bij de oppositionele Arbeidspartij. De leider van Sjevardnadze's partij `Voor een nieuw Georgië' ontsnapte ternauwernood aan een scherpschutter en vijf dagen geleden nam een onbekende tv-zender Roestavi-2 met een granaatwerper onder vuur. De granaat ketste af tegen de gevel. Doden of gewonden vielen niet, wel werken de aanslagen en de aanhoudende geruchtenstroom over geplande staatsgrepen en politieke moorden paranoia in de hand. Hervormers zien de lange arm van Moskou, al zeggen ze dat niet hardop. ,,Groepen verenigd binnen dit land en buiten onze grenzen voeren een krachtige en intense campagne om Georgië in een toestand van dynamische chaos te storten'', waarschuwt een hoge ambtenaar. De stoottroepen komen uit de georganiseerde misdaad die belang heeft bij handhaving van een corrupt, semi-anarchistisch Georgië.

Ook uit geüniformeerde hoek dreigt gevaar. Minister van Defensie David Tevzadze sluit niet uit dat ,,zekere militaire elementen een gewapende contra-revolutie'' uitvoeren. Maar het reguliere leger (17.000 man) is verpauperd en muitziek. De enige effectieve eenheden, getraind en betaald door het Pentagon, steunden in november juist actief de `rozenrevolutie'. Gevaarlijker lijkt de opgezwollen (66.000 man) en corrupte politiemacht. De jonge, enthousiaste politieminster Giorgi Baramidze verving binnen een week vrijwel de complete politietop en wil eenderde van zijn agenten ontslaan, maar voorlopig lijkt het raadzamer de trouw van de politie te kopen. Washington betaalt voorlopig de Georgische politiesalarissen.

In de ogen van Moskou een nieuw teken dat Georgië in een Amerikaans protectoraat verandert. De val van Sjevardnadze is georkestreerd door de Amerikaanse ambassade en de financier-weldoener Soros, stelt de Russische minister van Buitenlandse Zaken Ivanov. Nu staat na het leger ook de politie op Washingtons loonlijst: wie volgt? De Russische pers speculeert al over NAVO-bases: alles om de aanleg van de Bakoe-Ceyhan oliepijpleiding door Georgië te verzekeren, die Kaspische olie buiten Rusland om naar het westen moet sluizen.

Moskou mengt sinds de rozenrevolutie pragmatische met dreigende geluiden. Het stookte seperatische tendenzen in Georgië op en dompelde de helft van het land op 29 december onverwachts in duisternis wegens `onderhoudswerkzaamheden' aan het stroomnet. Want Rusland controleert de elektriciteit en de gastoevoer, en dat mag Georgië best even voelen. Saakasjvili en zijn hervormers klinken van hun kant verzoenend: Washington is sterker, Moskou dichterbij, filosofeerde de aspirant-president onlangs.

Zo blijft Georgië nog wel even het brandpunt van het `nieuwe Grote Spel' om olie en gas uit de Kaspische Zee. De vraag is daarbij vooral hoe ver Moskou gaat met onrust stoken. ,,Een labiel Georgië is prima, volledige chaos en burgeroorlog niet'', denkt een westerse diplomaat in Tbilisi. ,,Dat kan een kettingreactie in de Kaukasus op gang brengen. Rusland heeft aan één Tsjetsjenië wel genoeg.''

Maar in het heethoofdige Georgië kan zo'n politiek snel uit de hand lopen. De dreigende sfeer maant tot voorzichtigheid. Saakasjvili verlaat zelden Tbilisi: hij rijdt rond in een gepantserde Chevrolet vol nerveuze lijfwachten met kalasjnikovs. Het toeren in de provincie laat hij over aan zijn Nederlandse echtgenote Sandra Roelofs, ook zij in een haag van zware jongens met machinegeweren. Zij neemt ook de honneurs waar in talkshows, waar ze op verzoek zingt en piano speelt. Roelofs is razend populair in Georgië. Westers, goed opgeleid, kalm, evenwichtig, humoristisch, vloeiend in het Georgisch: Misja en Sandra zijn het Georgische droompaar. In een recente peiling van de krant Mesenjeri klonken slechts euforische geluiden over Sandra: `zeer sympathiek' en `heel verstandig'.

Saakasjvili gebruikt de televisie om zijn plannen voor een ,,fundamentele en diepgaande hervorming van het regeringssysteem'' te ontvouwen. De jacht op corrupte ambtenaren is open, Georgiërs dienen hun belastingen te betalen, smeergeld af te wijzen en buitenlanders niet te bezwendelen, predikt de kandidaat. Dat is wat hoog gegrepen. ,,Veel economieën worden geplaagd door corruptie, onze economie ís corruptie'', klaagde onlangs een politicus.