Stampen, stampen, stampen

Zuid-Koreaanse leerlingen moeten hard werken. Velen gaan zeven dagen per week tot 's avonds laat naar een duur bijlesinstituut. `Ze vallen voortdurend in slaap.'

IN NEDERLANDSE grensdorpen komt het ook voor. In de hoop op beter onderwijs en meer discipline worden kinderen naar school in België gestuurd. In Zuid-Korea is de laatste jaren zelfs sprake van een massale vlucht uit het eigen onderwijs. Na de financiële crisis in 1997 gaat het Zuid-Korea nu economisch weer voor de wind. De middenklasse groeit en wil goed onderwijs voor zijn kinderen. En dat zoeken ze liever elders. Alleen al in de eerste helft van 2003 verlieten 140.000 studenten het Koreaanse onderwijs om in het buitenland te studeren. Het gaat daarbij niet alleen om studenten aan de universiteit, maar ook om leerlingen van de middelbare en lagere school.

Amerika, Canada, Australië en Nieuw Zeeland zijn de landen waar men zijn kinderen graag naar toe stuurt. Soms gaan ze alleen, op kostschool, soms gaat moeder mee met de kinderen, terwijl vader achterblijft in Korea om de hele zaak te financieren. `Wilde ganzen' worden deze vaders genoemd, naar analogie met de trekvogels die heen en weer vliegen tussen twee woonplaatsen.

GOED ENGELS

Young Kwan Kim, professor Chemische Technologie aan de Hongik Universiteit in Seoul en vader van twee zoons, was gedurende een jaar een `wilde-gansvader'. Na zijn sabbatical year aan de universiteit in Californië liet hij zijn vrouw en twee zoontjes voor nog een jaar achter. Young Kwan Kim: ``De belangrijkste reden was dat ze goed Engels zouden leren spreken. Hier in Korea krijgen de kinderen vanaf groep 5 ook Engels, maar dat is niet van hoog niveau. De groepen zijn groot en de docent is nooit een native speaker.'' Daarnaast is het leven in de Verenigde Staten zowel voor de kinderen als voor de vrouw makkelijker. Na school blijft er nog tijd over voor sport en spel en voor de vrouw vallen de vele verpichtingen ten opzichte van de familie weg. Eenmaal gewend aan het vrije Amerikaanse leven is het voor moeder en kinderen zelfs moeilijk om terug te keren naar Korea. Toch besloot professor Kim zijn gezin na een jaar weer terug te halen naar Korea: ``Ik voelde me vaak eenzaam en miste mijn familie erg, maar dat is niet de voornaamste reden. Ik wil niet dat mijn zoons veramerikaniseren. Ik wil dat ze de Koreaanse manier van leven leren kennen, wortelen in deze maatschappij. Ze moeten van jongs af aan de Koreaanse normen en waarden leren.''

En zo kwamen de twee jongens terug en draaien inmiddels weer helemaal mee in het Koreaanse systeem. Tae Hyun Kim (13) rebelleert nog wel eens en speelt liever computerspelletjes dan dat hij leert. Oudste broer Tae Seok Kim (16) daarentegen wil op een topuniversiteit terechtkomen en weet dat hij daarvoor moet afzien. School alleen is niet genoeg. Na school gaat hij iedere dag, ook op zaterdag en zondag naar hagwon, een privé-bijlesinstituut. Door de reistijden in het drukke Seoul komen de kinderen vaak pas 's avonds laat thuis. Gemiddeld slapen ze hierdoor maar zes uur per nacht.

Hagwons zijn er in alle vakken: Engels, wiskunde, literatuur, tekenen en muziek. Je hebt ze nodig, omdat iedereen er naar toe gaat. Door de bijles in kleine groepjes haal je hoge cijfers en die bepalen of je op een goede universiteit komt. Professor Young Kwan Kim: ``Het systeem deugt natuurlijk niet. Waarom moeten we zoveel extra geld en tijd uitgeven aan privé-onderwijs? Van een gemiddeld maandsalaris ben je bijna de helft kwijt aan de bijlesinstituten. Als alle ouders het geld dat ze aan de hagwons kwijt zijn op een hoop vegen, hebben we meer dan genoeg om een uitstekende school op te richten met bekwame leerkrachten.''

Het is de eerste keer dat de zachtaardige professor iets van kritiek uit en daar blijft het ook bij. Onderwijs is nu eenmaal heel belangrijk en als je daarvoor hard moet werken, het zij zo: ``In het confucianisme staan de mensen die veel weten en leraren op de allerhoogste plaats. Dat is je ideaal, daar ga je voor. Ik realiseer me wel dat mijn kinderen niet echt gelukkig zijn. Ze hebben nergens tijd voor. Niet voor hun ouders, hun vrienden of zomaar genieten van de natuur. Maar ik weet niet beter. Toen ik jong was, deed ik hetzelfde. Om iets te bereiken, moet je jezelf dingen ontzeggen. Soms is Tae Seok pas 's avonds om 11 uur thuis van zijn bijles en als hij een groot proefwerk heeft, studeert hij de hele nacht door. Dat hoort er bij.''

Myung Jin Lee, moeder van een negenjarige zoon, is minder berustend. Lee, pas terug in Korea na een tweejarig verblijf in Nederland, is voor een Koreaanse uitzonderlijk fel: ``Ik kan weinig goeds ontdekken in het Koreaanse onderwijssysteem. Er is helemaal niets veranderd sinds ik op school zat. Leraren hebben absolute macht en mogen de leerlingen slaan. Door alle hagwons raken de kinderen oververmoeid en kunnen ze helemaal niet meer denken. Ze vallen voortdurend in slaap.''

KLACHT

Ook inhoudelijk heeft Myung Jin Lee kritiek: ``Het Koreaanse onderwijs maakt van zijn kinderen studeermachines. Het is alleen maar stampen, stampen, stampen. Zelf kritisch over iets nadenken is er niet bij.'' Het is een klacht die onderschreven wordt door Andi Young, docent Engels op een hagwon: ``Als ik de kinderen krijg, is het acht uur 's avonds. Dan willen ze helemaal niets meer. Ik heb grote moeite hen te motiveren. Koreaanse ouders denken, geloof ik, hoe meer je werkt, hoe meer je leert, maar dat is niet zo. Deze leerlingen zijn absoluut niet in staat creatief om te gaan met taal of zelf iets nieuws te verzinnen. Ze leren alleen de standaardzinnetjes uit hun hoofd. Hoe moe, verdietig of boos ze ook zijn, ze zullen op de vraag Hello, how are you? altijd antwoorden: I'm fine, thanks.''

Niet alleen ouders en leraren, ook de Zuid-Koreaanse regering maakt zich grote zorgen over het onderwijs. Al is het maar om al het geld dat verloren gaat. Per jaar geven de Koreanen 4.6 miljard dollar uit aan onderwijs in het buitenland. Dat is 42% van het Koreaanse handelsoverschot en een kwart van het budget voor onderwijs. Bovendien, wie garandeert dat al de jonge Koreanen die nu uitvliegen over de hele wereld ooit terugkeren op het Koreaanse nest?