Omstreden Rigoletto loopt uit op seks

De operavoorstellingen die regisseuse Corina van Eijk organiseert in het weiland bij haar huis in het Zuid-Friese dorp Spanga behoren al jarenlang tot het opmerkelijkste dat het Nederlandse muziektheater heeft te bieden. Van Eijk is in het `Verona van Weststellingwerf' dwars en eigenzinnig, haar voorstellingen in eigentijdse en zeer persoonlijke stijl hebben humor, seks, ironie en originaliteit. Al die elementen waren de afgelopen zomer ook aanwezig in Rigoletto. Verdi's opera werd tevoren gefilmd en op dvd gezet en vertoond op een scherm bij de sloot. Die dvd (in de handel verkrijgbaar) wordt door Omrop Fryslân in de NPS-operaserie vertoond.

De Rigoletto van Corina van Eijk is omstreden. Er is wat bloot en seks te zien, zoals full frontal nude van de hertog van Mantua en het meisje Gilda. Dat leidde bij de keuring tot de classificatie `12 jaar en ouder', alleen uit te zenden na 20 uur. Nu Rigoletto toch 's middags wordt uitgezonden, riskeert Omrop Fryslân een boete.

Maar er is meer strijd om Rigoletto. Critici van een aantal kranten, waaronder NRC Handelsblad, waren de afgelopen zomer enthousiast over de dvd en over de sterke werking van de vertoning daarvan in het weiland. In de slotscène, als Gilda dood tussen het riet drijft, worden filmbeeld en omgeving één. De recensent van Trouw vond deze Rigoletto plat en ranzig omdat de seksuele drijfveren onverbloemd worden uitgemeten zonder een dwingende visie.

Na een vertoning van de Rigoletto-dvd op het Noordelijk Filmfestival in Leeuwarden, in november, was er zelfs een forumdiscussie. Een Leeuwardense wethouder, tevens operaliefhebber en een bijzondere fan van juist Rigoletto, was ernstig teleurgesteld door de dvd van Van Eijk wegens het ontbreken van de `zuivere' relatie tussen vader Rigoletto en dochter Gilda.

Van Eijk gaat terecht voorbij aan het `nobele' dat er ook helemaal niet is: Rigoletto is het historisch vermaarde eerste voorbeeld van rauw sociaal-realisme in de opera, spelend in de goot van de `betere kringen'. De handeling wordt verplaatst naar de jaren '60, een kijkje bij `la vie en rose' van een vriendenkliek. Het generatieconflict tussen de jongelui en de oude Rigoletto loopt uit op seks, drugs en moord. Het bijzondere is dat Van Eijk een échte film heeft gemaakt, geen gefilmde theatervoorstelling. Een liefdesduet wordt gezongen tijdens een langdurige tongzoen. In het badwater wordt doorgezongen en dan blijken coloraturen slechts luchtbelletjes.

Rigoletto, NPS, Ned.3, 14.25-16.05u. DVD: dts 92082 (distr. Challenge)