In collectieve culturen heeft kind meer vrijheid

In culturen met een meer collectivistische inslag, zoals de Japanse of de Indiaanse, worden kleine kinderen niet gedwongen om zich aan de regels te houden. Integendeel, ze hebben veel meer vrijheid dan in individualistische culturen zoals de Europese of de Amerikaanse. Dit blijkt uit een onderzoek naar gezinnen met kleine kinderen in Guatamala (Indiaanse Maya-cultuur) en in de Verenigde Staten (Salt Lake City), beschreven in Developmental Psychology, september.

De psychologen Christine Mosier en Barbara Rogoff observeerden in beide gemeenschappen het gedrag van moeders met twee kinderen, één van 14 tot 20 maanden en één van drie tot vijf jaar. Ze letten vooral op de wijze waarop de moeder het jongste kind vrijlieten of beperkten in zijn vrijheid als die iets wilde wat ook het oudere kind wilde een bekend verschijnsel in dit soort situaties. Bij de Amerikanen eindigde de dreumes in 59% van de gevallen met het gewenste object in zijn handen, maar in Guatamala in maar liefst 87%. De onderlinge verhoudingen waren dan ook totaal anders. Bij de Amerikanen stond het oudere kind meestal (54%) op zijn rechten, maar bij de Maya graaide het oudere kind vrijwel nooit iets uit de handen van het jongere kind. Sterker nog: ze vroegen beleefd of ze het mochten hebben en als de dreumes het niet toestond bleef het daarbij. De moeders bemoeiden zich nauwelijks met het proces en al helemaal niet spraken ze over `om de beurt', iets wat Amerikaanse moeders juist wel heel vaak deden.

In de antropologische literatuur wordt de grote vrijheid van jonge kinderen in niet-Westerse culturen vaak als `toegeeflijkheid' getypeerd, maar Mosier en Rogoff zien het anders. De regels zijn gewoon anders. In collectivistische culturen krijgen kleine kinderen grote vrijheid opdat zij zich uit vrije wil conformeren aan de groepsnormen van onderlinge tolerantie en gemeenschapszin. Volgens traditionele Japanse opvattingen leidt beteugeling van jonge kinderen zelfs tot opstandigheid later. Maar in westerse culturen, die uitgaan van individualistische normen, wordt sociaal gedrag al vroeg met regels en straf opgelegd, omdat de ouders ervan uitgaan dat kinderen zich niet vanzelf sociaal zullen gedragen.