Geslaagd experiment met komeet

De Amerikaanse komeetverkenner Stardust is gisteravond heelhuids door de uitgestrekte wolk van gas en stof rond komeet Wild 2 gevlogen. Dit geslaagde experiment vergroot de kennis over het zonnestelsel.

De komeet Wild 2 staat nu op een afstand van 390 miljoen kilometer van de aarde en werd om 20.44 uur gisteravond (Nederlandse tijd) door de komeetverkenner op een afstand van slechts 250 kilometer gepasseerd. Tijdens deze passage werden grote aantallen vaste deeltjes opgevangen, die constant uit de verdampende komeetkern ontsnappen. Astronomen hebben nu goede hoop dat dit opgevangen stof in januari 2006, als Stardust weer langs de aarde komt, via de Sample Return Capsule op onze planeet kan worden afgeleverd.

Komeet Wild 2 is een soort `vuile sneeuwbal' van ongeveer 4 kilometer groot die in een baan tussen die van Mars en Jupiter om de zon draait. Hij is, na komeet Giacobini-Zinner (1985), Halley (1986) en Borrelly (2002), de vierde komeet die in de ruimte is bezocht, maar de eerste waarvan deeltjes worden meegenomen. Aangezien kometen uit de oertijd van het zonnestelsel dateren, leveren deze microscopisch kleine deeltjes belangrijke informatie op over het ontstaan van kometen en grotere objecten, inclusief de aarde. In feite veegt ook de aarde constant komeetdeeltjes op, maar die zijn heel moeilijk tussen het aardse stof te vinden en te identificeren.

Stardust passeerde komeet Wild 2 met een snelheid van 6,1 kilometer per seconde. Om te voorkomen dat de ruimtesonde en zijn twee zonnepanelen door de regen van stofdeeltjes werden `gezandstraald', zaten zij verscholen achter dikke schilden van kunststof en keramisch materiaal. De langssuizende deeltjes werden opgeveegd met een zijwaarts uitgestoken stofvanger van 35 centimeter diameter, die de vorm van een tennisracket heeft en uit dikke blokken aërogel bestaat.

Dit van silicium gemaakte materiaal bestaat voor 99,9 procent uit lege ruimte en is dus ultra-poreus: de dichtheid is slechts tweemaal die van lucht. Het moest de aanstormende deeltjes zodanig afremmen dat ze niet te veel werden beschadigd.

Tijdens de vlucht langs komeet Wild 2 werden met een ander experiment, een massaspectrometer van het Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik in Garching, de chemische eigenschappen van de op het hoofdschild inslaande deeltjes bepaald. En rond het moment van dichtste nadering werden met een snel meedraaiende camera aan de zijkant van de ruimtesonde ook opnamen van de komeetkern gemaakt.

Overigens zijn tijdens de bijna vijf jaar durende reis naar komeet Wild 2 enkele malen met de achterzijde van de stofvanger deeltjes opgevangen die uit de ruimte tussen de sterren komen en met grote snelheid door het zonnestelsel vliegen. Ook die hopen astronomen over twee jaar op aarde te kunnen bestuderen.