`Geen cadeaubon bij de Viagra'

Apothekers verzetten zich tegen de komst van concurrenten, zoals drogist Etos. Maar het is tijd voor een omslag, zegt hun voorzitter Martin Favié.

De strijd om de patiënt, of liever gezegd zijn medicijnen, is heviger dan ooit. Drogisterijketen Etos begon vorig jaar in Den Bosch een apotheek onder eigen merk. Medicijnengroothandel OPG breidde het aantal apotheken in eigen bezit uit tot 160. Steeds meer ziekenhuizen beginnen in hun polikliniek een medicijnpost. De Duits-Nederlandse internetapotheker DocMorris zorgde voor ophef door medicijnen goedkoop aan te bieden. En zorgverzekeraar DSW uit Schiedam nam, als eerste zorgverzekeraar in Nederland, een aantal apotheken over.

,,De tijdgeest is veranderd'', zegt voorzitter Martin Favié van de KNMP, de brancheorganisatie van de Nederlandse apothekers. ,,De overheid wil meer marktwerking in de zorg, de Mededingingswet is nu van kracht in onze sector. Willen apothekers zich aan die wet houden, dan zullen ze meer open moeten staan voor concurrentie.''

Dat concurrenten zich op de medicijnmarkt begeven is begrijpelijk, want die markt blijft groeien. In de zorg gaat nu jaarlijks circa 40 miljard euro om. Daarvan wordt 9 procent besteed aan medicijnen, maar dat percentage zal de komende jaren naar verwachting stijgen. De vergrijzing neemt toe, er komen meer dure medicijnen op de markt en de overheid wil de zorg verschuiven van het ziekenhuis naar de patiënt thuis.

Volgens Favié moet de zelfstandige apotheker veranderen, wil hij overleven. ,,Apothekers zijn gewend om samen te werken met collega's met wie ze een gezamenlijke dienstenregeling hebben. Ze delen elkaars databestanden, die waardevolle patiënteninformatie bevatten. Nieuwkomers krijgen die informatie niet te zien, waardoor ze een achterstand hebben. Daarmee kun je hen van de markt weren. Dat mag niet meer volgens de Mededingingswet.''

Als drogisten, zorgverzekeraars en groothandels ook apotheken kunnen beginnen, waarin moet de apotheker zich dan onderscheiden?

,,Service. Begeleiding van patiënten. Een apotheker grijpt dagelijks gemiddeld drie keer in bij de geneesmiddelenvoorziening. Je vraagt een huisarts bijvoorbeeld of zijn recept wel klopt? Of je herinnert een chronisch patiënt eraan dat zijn medicijnen bijna op zijn. Die expertise heeft een zorgverzekeraar niet.

We leren ook van de concurrenten. Toen tien jaar geleden de eerste postorderapotheken verschenen, hebben we ze geboycot. Maar vervolgens hebben we wel onze bezorging verbeterd. En toen de internetapothekers opkwamen, hebben we de afgifte van zogeheten gêne-medicijnen aangepast, medicijnen waarvoor de patiënt zich schaamt, zoals Viagra. In mijn apotheek lever ik die in een neutraal doosje. Ook nu zullen we weer leren, hoewel er grenzen zijn. Toen Etos vorig jaar in Den Bosch zijn eigen apotheek begon, beloofde men cadeaubonnen als mensen hun medicijnen voortaan bij de drogist zouden halen. Dat gaat me te ver.

,,De apotheker heeft ook het voordeel dat de patiënt hem vertrouwt. Voor hun medicijnen gaan mensen niet shoppen. Kijk naar de nicotinepleisters en -kauwgums. Die zijn receptvrij, en kun je ook bij de drogist halen. Maar 50 procent blijft ze bij de apotheek kopen. Bij mij zijn ze op dit moment uitverkocht, omdat veel mensen zich weer hebben voorgenomen om te stoppen met roken.''

De apothekers zijn vorig jaar negatief in het nieuws gekomen door de hoge kortingen en bonussen die ze afdwingen bij de medicijnfabrikanten en -groothandels. Jullie hadden ruzie met overheid en zorgverzekeraars. Hoe is de stemming nu?

,,Ik hoop dat 2004 het jaar van de verzoening wordt. Bijna alle pogingen van overheid en zorgverzekeraars om apothekers aan te pakken, zijn door de rechter verboden. Wij roepen al vijf jaar dat we van dat systeem van kortingen en bonussen af willen en hebben voorgesteld om de beoogde bezuiniging van 400 miljoen euro te halen uit een verlaging van de vergoedingen van generieke medicijnen [dat zijn medicijnen waarop het patent is verlopen, red.]. Een aantal zorgverzekeraars, zoals Achmea, Delta Lloyd en Ohra, heeft dat systeem al ingevoerd. Hoogervorst wil het vanaf 2005 voor heel Nederland, maar dat kan best eerder.''