Bush en Poetin vragen hun kiezers om meer macht

De leiders van de Verenigde Staten en Rusland, Bush en Poetin, hopen dit jaar in de verkiezingen hun presidentschap te verlengen. Beiden staan er goed voor.

De presidenten Bush en Poetin vragen de kiezers dit jaar om meer macht. Voor de Rus komt het voorspelbare antwoord half maart. De Amerikaan moet de kiezers iets langer en dieper in de ogen kijken: hij weet begin november of hij nog vier jaar mag blijven. Voor Rusland is de 14e maart geen dag waar met grote spanning naar wordt uitgekeken. De uitkomst staat al bijna vast: Vladimir Poetin wordt herkozen tot president, mogelijk zelfs met een sovjetmarge. Een `landslide' overwinning voor Bush behoort ook tot de mogelijkheden, maar dat is verre van zeker.

Anders dan in Amerika laten de gebruikelijke tegenkandidaten het in Rusland ditmaal afweten. Het geweten van liberaal Rusland, Javlinski, doet niet mee, ultranationalist Zjirnovski schuift een obscure ex-bokser naar voren, communistenleider Zjoeganov nomineert de oude kolchozebaas Charitonov. Opnieuw vier jaar Poetin lijkt een gegeven, of misschien zelfs acht, twaalf of zestien jaar. Met bijna driehonderd Doemazetels kan zijn partij, Verenigd Rusland, de grondwet aanpassen, die een president nu nog slechts twee termijnen gunt. En zo wordt 14 maart toch een belangrijke dag. Want daarna benoemt Poetin zijn nieuwe premier en kabinet.

De vraag is dan eens te meer: wie is Poetin? In een hyper-presidentieel systeem als Rusland draait alles om de wil van één man. Waar Rusland heen wil, is duidelijk. `Laten we Rusland voor onszelf heroveren' en `Wij zijn voor Rusland, wij zijn voor de armen': die slogans wonnen de recente parlementsverkiezingen. Men wil herstel van het imperium en de status van grootmacht, sociale rechtvaardigheid, onteigening van de oligarchen.

Poetin en zijn `verkiezingstechnologen' hebben handig gebruik gemaakt van deze `nationaal-socialistische', revanchistische stemming. Met de arrestatie van de oliebaron Michail Chodorkovski hebben zij die sterk aangemoedigd. Resultaat is dat de `democratische' partijen zijn weggevaagd en Poetins partij zowaar het meest liberale element in de Russische politiek vertegenwoordigt. Na 14 maart moet duidelijk worden of Poetin de rol van eenzame liberaal wil spelen, of zijn volk en zijn politieke establishment volgen in de richting van een van het westen afgekeerd staatskapitalisme?

Voor Amerikanen belooft 2004 een jaar te worden waarin zij nauwelijks kunnen ontkomen aan een meningen-bombardement dat nu alleen nog woedt in de eerste staten met voorverkiezingen, Iowa en New Hampshire. Nadat de huidige negen Democratische kandidaten daar later deze maand het eerste echte kiezersoordeel hebben ontvangen, trekt de karavaan naar het zuiden, waar op 3 februari zes belangrijke `primaries' zijn.

De kans bestaat dat dan duidelijk is wie de Democraat is die het tegen president Bush gaat opnemen (want de president heeft geen serieuze concurrent in eigen partij). Als Howard Dean eind januari zijn huidige voorsprong kwijt is, moeten hij en de anderen misschien nog weken doorknokken. Op 2 maart volgt de `Super Tuesday' waarop van Californië tot en met New York in twaalf staten wordt voor-gestemd. Dat levert meestal de kandidaat op.

De toon in de Democratische race is tot nu toe keihard geweest. De staf van Bush hoeft de video maar aan te zetten om later in het seizoen te kunnen beschikken over dodelijke tv-reclame tegen de Democratische winnaar. Ondanks een overmaat aan geld en reclame bespreken Amerikanen in zo'n verkiezingsjaar toch met miljoenen deelnemers het soort land dat zij willen zijn. George W. Bush begint het jaar als solide favoriet. Amerika en de wereld weten inmiddels wie hij is.