Roken: alleen bij de pafpaal

Vandaag was het de eerste werkdag nadat het landelijke rookverbod voor publieke ruimtes is ingegaan. Dus ook op het station. In de hal en op de overdekte perrons mag niet meer gerookt worden. Op perrons zonder overkapping nog wel. Daar staan dan ook asbakken, grijze palen met halverwege een zilverkleurige opening. `Rookzuil' staat erop, `pafpalen' in het spraakgebruik.

Het is nog wat te vroeg om te zeggen hoe het zal gaan, de handhaving van het rookbeleid, zeggen de Nederlandse Spoorwegen (NS) terugkijkend op de eerste officiële rookvrije dag op de stations. Vandaag waren nog veel mensen vrij. Het was niet druk op de stations. Op nieuwjaarsdag, rond 21.15 uur ontstond een vechtpartij in de intercity Leeuwarden-Zwolle toen een passagier een medereiziger erop attent maakte dat hij niet mocht roken. De roker, een zestigjarige man, sloeg de klager direct in het gezicht. Maar de vechtersbaas is een bekende van de politie, zegt een woordvoerder van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD). Dus die kan nauwelijks als een voorbeeld dienen dat het rookverbod tot agressiviteit leidt, vindt ook NS.

Bovendien: in de meeste treinen is al langer een rookverbod. Asbakjes in de voormalige rookcoupés waren al dichtgelast. En er zitten stickers op de ramen `Let op, rookvrije trein'. Dat heeft volgens NS tot op heden nog weinig problemen opgeleverd. Ook wordt nog niet echt fanatiek gehandhaafd op de stations, zegt een woordvoerder van de politie. Agenten van de spoorwegpolitie en conducteurs schrijven processen -verbaal uit als ze een roker in overtreding betrappen. Maar daarin zal de eerste twee weken van januari nog coulance in worden betracht, zegt de KLPD. ,,We waarschuwen alleen, met een vriendelijk verzoek de sigaret te doven. Ook omdat nog niet iedereen bekend is met het verbod.'' Maar daarna is elke overtreding in theorie goed voor 25 euro per persoon. Op `de bok', de bestuurdersplaats voor de machinist hoopt NS dat personeel elkaar gaat aanspreken als het verbod wordt overtreden. Machinisten en conducteurs roken vaak. ,,Het is niet zo dat de spoorwegpolitie drie keer per dag op elke bok gaat kijken'', zegt NS. [Vervolg ROOKVERBOD: pagina 22]

ROOKVERBOD

'Eine Zigarette' weggepiept

[Vervolg van pagina 1] Toch denkt NS dat het uiteindelijk wel zal meevallen, handhaving van het rookverbod. Net zoals het bijvoorbeeld in vliegtuigen geen probleem meer is dat niet meer mag worden gerookt. Daar geldt al sinds 1 augustus 1998 een algeheel rookverbod.

,,Als mensen begrijpen waarom het niet mag, heb je geen probleem'', zegt een woordvoerder van de KLM. ,,Zelfst de meest verstokte roker snapt dat je in het vliegtuig niet mag roken. Via de luchtcirculatie komt rook van het rookgedeelte automatisch in het niet-rookgedeelte. '' Dat roken ook op het toilet niet mag, snapt men, het is te brandgevaarlijk.'' KLM denkt dat die argumenten uiteindelijk ook zullen opgaan voor het niet-roken in treinen.

Lastiger wordt het echter, zegt de KLM, op de perrons. ,,Naarmate mensen zich meer kunnen afvragen `of het nu eigenlijk wel zo nodig is', zal het moeilijker zijn het verbod te handhaven.''

Ook de eigenaar van Tabakspeciaalzaak Catharijnehof op Hoog Catharijne denkt dat het nog moeilijk wordt het verbod te handhaven op perrons. Voor zijn winkel, die buiten het openbare stationsgebied ligt, en in zijn winkel, die een ontheffing heeft als tabaksspeciaalzaak, mag gerookt worden. Honderd meter verderop niet. Omdat daar het publieke stationsgebied begint. ,,Belachelijk beleid. Onbegrijpbaar vind ik dat.'' Hij denkt er ,,misschien'' aan om een rookcafé te gaan openen op Hoog Catharijne.

Luchthaven Schiphol, dat al lange tijd een rookverbod heeft, wil geen tips geven aan de NS, hoe het rookverbod makkelijker te handhaven op de perrons. De luchthaven zegt alleen: ,,dat het rookverbod nu scherper wordt gehandhaafd'', aldus een woordvoerster.

Blijft de vraag over wat er moet gebeuren met de herkenningsmelodie gute Nacht, Freunde van het radioprogramma Met het Oog op Morgen (was ich noch zu zagen hätte, dauert eine Zigarette). Die blijft gewoon, zegt Marion van de Wouw van het programma. ,,We hebben bij wijze van grap op 30 december de woorden ,,eine Zigarette'' weggepiept. En dat was natuurlijk geen gehoor. Overigens is over de tune altijd gedoe geweest. In de jaren tachtig over de woorden ,,und eind letztes Glas im stehen'', toen drank hét thema was. En in de maand mei omdat de tekst in het Duits is. Dat het probleem nu roken is, schrikt ons niet meer af.''