`Richten, inzoomen en vasthouden, dat is wat ik doe'

De man die begin deze week een voortvluchtige verkrachter aan de politie overleverde, was geen willekeurige passant. Het was videojournalist Frank Buis, altijd op straat in de Amsterdamse binnenstad.

Lopend over Rokin en Damrak groet video-journalist Frank Buis (48) rechercheurs in burger, politiemensen in uniform, oplichters, zakkenrollers, helers en poepverkopers. Poepverkopers? Buis: ,,Zo worden op de politiescanner verkopers van nep-shit genoemd''.

,,Ken je Frank Buis niet?'' had een politiewoordvoerder vol ongeloof gevraagd. ,,Die man is altijd op straat in de binnenstad''. Aan het bestaan van Buis kunnen waarschijnlijk weinig Amsterdammers zich onttrekken, veel materiaal dat op de lokale tv zender AT5 wordt vertoond is namelijk van hem. Of het nu Roemeense nep-agenten in actie zijn, huilende Nigeriaanse prostituees bij hun arrestatie of de lichamen van doodgeschoten criminelen, Frank Buis legt het vast.

Een journalistieke opleiding of een cursus filmen heeft hij nooit gevolgd. ,,Richten, inzoomen en vasthouden, dat is alles wat ik doe''. Plots geeft hij, ter hoogte van de sigarenwinkel van Hajenius, nauwelijks waarneembaar een blijk van herkenning aan een even keurig geklede als onopvallende jongeman die net uit lijn 4 is gestapt. ,,Niet omkijken'', sist hij. ,,Dat is de grootste zakkenroller van Amsterdam''.

Buis struint vanaf 1997 met de video over straat. ,,Ik ken alle criminelen van de binnenstad''. Zijn werk bestaat voor een belangrijk deel uit rondkijken en luisteren. Uit zijn rechteroor loopt de draad van het oorsetje van zijn politiescanner. In zijn ruimvallende suède jack zit ook zijn Sony handcam. Scanner, handcam en een netwerk van bronnen vormen het werkkapitaal van Buis. De scoop van Máxima met haar baby voor het paleis op de Dam eind december viel hem in de schoot nadat hij één zinnetje op de scanner had gehoord: ,,Je moet bij de portier zijn aan de Paleiszijde''. Op de scanner zag hij dat deze mededeling liep via een kanaal van de dienst die het Koninklijk Huis beveiligt. ,,Dat is dan appeltje-eitje'', zegt hij, en weer had hij beelden op foto en video die het hele land doorgingen.

Buis is onder meer bezig met een film over het Koninklijk Huis. ,,Die film wordt spraakmakend. Met mijn camera kom ik, met geluid, dichter bij dan welke officiële camera ook''. Buis zegt dat hij alleen al van Máxima 33 ,,meest exclusieve tv-items'' heeft.

Met het vastleggen van de koninklijke beelden treedt hij in het voetspoor van zijn oom Piet Buis. Oom Piet was de cameraman bij het Polygoon-nieuws, met als specialisatie het Koninklijk Huis. Polygoon zorgde van begin jaren twintig tot eind jaren tachtig van de vorige eeuw voor de nieuwsvoorziening in de bioscopen. ,,Oom Piet heeft Prins Bernhard leren filmen'', zegt Buis. ,,Vlak voor zijn dood heeft oom Piet dozen vol materiaal vernietigd, dat mogelijkerwijs belastend voor het Koninklijk Huis kon zijn. Want hij wist een hoop, maar hij was ook ontzettend loyaal''.

Dan gaat zijn telefoon. Oorsetje uit, mobiel aan het hoofd: ,,Ja, is goed. Dag.'' En met een glimlach ,,Zo, weer 350 euro verdiend''. Een tv-zender wil beelden van de aangehouden verkrachter uitzenden. ,,Ik ben de grootste mediahoer die er is, ik verkoop aan iedereen.''

Een politieman op de fiets feliciteert Buis met diens aandeel in de aanhouding, begin deze week, van de voortvluchtige verkrachter. ,,Ik heb echt op hem gejaagd'', zegt Buis, ,,en ik wist dat ik hem te pakken zou krijgen''. De politieman complimenteert Buis met zijn vangst. ,,Krijg je nou nog iets voor die aanhouding?'', wil hij nog weten. Buis: ,,Ik heb al gezegd dat mocht er een beloning op zijn hoofd staan, dan moeten ze die maar aan het slachtoffer geven.''

Voor een van de vele wisselkantoortjes op het Damrak staan twee mannen, Buis loopt er op af. ,,Jullie maatje N. is gepakt. Die verkrachter. Goed hè!'' Een van de mannen loopt schielijk weg, de ander scheldt Buis uit voor ,,klootzak''. Buis repliceert met een afgebeten ,,hond'' en loopt weer door. Hij omschrijft de mannen als Iraakse Koerden die al twintig jaar de boel onveilig maken. ,,De politie kent ze.'' Hij is wel eens door een van deze mannen bedreigd, zegt hij. ,,Toen stak ik mijn hand in mijn jas en zei, als je komt, schiet ik een gat in je pens''. Hij zegt nooit bang te zijn, ,,Ik heb het gevoel dat er iets is dat mij beschermt''.

Buis is zich bewust van de risico's die hij neemt. ,,Toen ik de doodgeschoten Bulgaarse crimineel Dimitrov filmde, wist ik niet beter of de schutter was nog in de buurt''. Konstantin Dimitrov werd begin december op de Dam vermoord. ,,Ik stond vlakbij met een agent in burger te praten toen het gebeurde'', zegt Buis. Maar het is de adrenaline meer dan waard, zegt hij.

De dood van Dimitrov roept de herinnering op aan het 23-jarige fotomodel Tsetsi Krasimirova dat naast Dimitrov stond en door een kogel in het hoofd werd geraakt. Boos reageert Buis op een opmerking van de Amsterdamse hoofdcommissaris Van Riessen dat onschuldige burgers niet bang hoeven te zijn wanneer criminelen worden geliquideerd. ,,Bij Plieger werd een meisje door een kogel geraakt, de vrouw naast Jie is doodgeschoten, net als Robert ter Haak die naast Cor van Hout stond en bij Klepper werd ook een omstander geraakt.'' Buis filmde genoemde criminelen kort na hun dood.

Dode criminelen, Maximá met kindje, een aangehouden verkrachter, maar het meest tevreden is Buis met zijn aandeel in het verjagen van de Bulgaren van het Damrak, ,,Ik kan rustig zeggen dat ik dat heb gedaan''. Buis wijst de plekken aan waar de Bulgaren stonden en tegen nietsvermoedende toeristen zeiden, ,,wij werken ook voor dit kantoor. U kunt rustig bij ons wisselen''. Volgens Buis wist de politie er van, maar was het geen prioriteit om tegen ze op te treden. ,,Omdat ik ze steeds vastlegde, moest de politie wel achter ze aan gaan. Nu bellen veel ondernemers hier wanneer ze iets zien mij, en niet de politie''.

Buis mag zich kritisch tegenover de politie uitlaten, een vriendschappelijke omgang met politiemensen staat dit niet in de weg. Een politieman met oorring en ringbaard vraagt aan Buis: ,,Kom je ook naar de Nieuwmarkt oud en nieuw vieren?'' ,,Nee'', zegt Buis, ,,Ik moet bij mijn kat blijven, die kan niet tegen knallen''.