Paalrot en palenpest

Funderingsproblemen spelen niet alleen in Dordrecht. Ook in Haarlem, Zaanstad, Schiedam, Gouda en Waddinxveen is sprake van verzakking door rottende heipalen. De meeste probleemhuizen stammen van voor de oorlog, toen huizen veelal werden gebouwd op houten heipalen. Houten palen werden nog tot in de jaren zestig toegepast.

Paalrot, zoals in Dordrecht, wordt veroorzaakt door een te laag grondwaterpeil. Daarbij komen de koppen van houten palen droog te staan, waardoor schimmels de gelegenheid hebben het hout aan te tasten. Deze schimmels groeien alleen bij droogstand, wanneer voldoende luchtzuurstof beschikbaar is. Een veel voorkomende schimmel wordt softrot genoemd.

Een droogstand van enkele weken of maanden is geen probleem voor paalrot, schade ontstaat slechts bij langdurige droogstand. Na tien tot vijftien jaar droogstand is de paalkop zeker rot en kan een huis verzakken. Ook de temperatuur is van invloed. Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de paal verrot. Dat kan gebeuren bij stadsverwarming of een riool. In Haarlem en Zaanstad wordt het verrottingsproces vooral veroorzaakt door bacteriën die alleen voorkomen op grenen heipalen (dennenhout). Gewoonlijk werden echter vuren heipalen gebruikt (sparrenhout). Bacterierot wordt palenpest genoemd. Bacteriën kunnen hout nog bij zeer lage zuurstofconcentraties afbreken, dus ook als er geen sprake is van droogstand. Maar dit proces gaat langzaam. De aantastingstijd door bacteriën ligt gemiddeld rond de vijftig jaar.

Ook kan er schade ontstaan bij woningen die zijn gefundeerd `op staal', dat wil zeggen op een fundering zonder heipalen. De schade ontstaat als de grond ongelijkmatig inklinkt.