Ieren: scherven EU weer lijmen

Ierland heeft gisteren het roulerend voorzitterschap van de Europese Unie overgenomen van Italië. Eerste prioriteit: vlottrekken van het vastgelopen overleg over een Europese grondwet.

Een maand geleden hoopte premier Bertie Ahern nog dat het Ierse voorzitterschap van de Europese Unie, gisteren begonnen, vooral in het teken zou staan van de feestelijke toetreding van tien nieuwe lidstaten op 1 mei. Maar de mislukking half december van de Europese top over een grondwettelijk verdrag voor de Europese Unie werpt een schaduw over deze historische gebeurtenis.

De flop heeft Aherns agenda voor het komende halfjaar drastisch veranderd. Eerste prioriteit van de Ierse EU-voorzitter is nu het vlottrekken van het gestrande overleg over een Europese grondwet. Daarna komen de uitbreiding en de versterking van de kwakkelende Europese economie. Ten slotte wil Ierland zijn traditioneel goede relatie met de Verenigde Staten aanwenden om ,,bijzondere aandacht'' te besteden aan herstel van de betrekkingen met Washington, die afgelopen jaar ernstig verslechterden door tegenstand van verschillende Europese landen tegen de oorlog in Irak, handelsconflicten en ruzie over de competentie van het Internationale Strafhof in Den Haag.

De Ierse premier noemde het gisteren, op de dag dat hij de voorzittershamer overnam van zijn Italiaanse collega Silvio Berlusconi, ,,teleurstellend'' dat de Europese Unie de grootste uitbreiding in haar geschiedenis ingaat zonder een akkoord over noodzakelijke bestuurlijke hervormingen.

,,Na de mislukking van de top over een nieuw verdrag is het tijd voor bezinning'', aldus Ahern. Hij zei dat de Ierse tactiek erop gericht zal zijn de reeds bereikte compromissen overeind te houden en vervolgens voorzichtig af te tasten of er voortgang kan worden geboekt op de terreinen waar het drie weken geleden spaak liep, zoals de verdeling van het stemgewicht tussen de EU-landen in de (besluitvormende) Raad van Ministers en de reikwijdte van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid (in plaats van unanimiteit).

Ahern zei er ,,vertrouwen'' in te hebben dat er uiteindelijk toch overeenstemming komt over een Europese grondwet, al zal dat volgens hem nog wel enige tijd vergen. ,,Ik kan geen succes garanderen, maar ik beloof dat we er hard aan zullen trekken'', aldus de Ierse premier.

Frankrijk en Duitsland kregen van hem de waarschuwing om in de tussentijd geen stappen te ondernemen die de Europese Unie ondermijnen. De Franse president Jacques Chirac suggereerde na de mislukte top van vorige maand de vorming van een ,,pioniergroep'' van Europese landen die verder willen integreren dan de rest. Maar Ahern zei dat zo'n avant-garde of kern-Europa ,,veel verschillen en afwijkingen zal creëren die zeker niet goed zouden uitpakken voor de hele Europese bevolking''.

Behalve de uitbreiding op 1 mei met de tien nieuwe lidstaten – Estland, Letland, Litouwen, Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Cyprus en Malta, waardoor de EU-populatie in een klap toeneemt van 375 naar 450 miljoen mensen – hoopt Ierland voortgang te boeken in de onderhandelingen met Bulgarije en Roemenië over toetreding in 2007, en in het overleg met Kroatië en Turkije over aansluiting bij de EU op een nog nader te bepalen datum.

Aan het slot van het Ierse voorzitterschap vallen van 10 tot 13 juni de verkiezingen voor het nieuwe Europese Parlement, dat 732 zetels zal tellen (nu 626). Daarna neemt Nederland op 1 juli het EU-voorzitterschap over.