Britse media maken zich op voor veldslag

Rond de Britse media dreigt een enorm overnamegevecht. De Telegraph-groep, uitgever van ondermeer de grootste en conservatieve kwaliteitskrant `The Daily Telegraph', is te koop. Eigenaar en magnaat Conrad Black heeft grote geldzorgen.

Als de tekenen niet bedriegen heeft Canary Wharf binnenkort een nieuwe eigenaar. De enige wolkenkrabber in de Londense skyline is het middelpunt van de gerenoveerde Docklands en wordt met de 2,5 miljard euro die de Amerikaanse handelsbank Morgan Stanley ervoor wil neertellen het duurste kantoorgebouw van het land.

Maar op de vijftiende verdieping hangen nog bordjes met `te koop'. Daar huist het management van de Telegraph Group, uitgever van de grootste en conservatieve Britse kwaliteitskrant The Daily Telegraph, de zondagse Sunday Telegraph en het weekblad The Spectator. Aangenomen wordt dat de groep dit jaar wordt verkocht, móet worden verkocht, om de baas uit een financieel zwart gat te helpen.

De baas is Conrad Black, een 59-jarige anglofiel, die twee jaar geleden zijn Canadese staatsburgerschap opgaf om een zetel in het Britse House of Lords te kunnen accepteren wegens verdiensten voor de Conservatieve Partij van Margaret Thatcher en John Major. Black is de spil van het Hollinger-conglomeraat dat ook The Jerusalem Post en The Chicago Sun-Times uitgeeft. Ooit bezat Hollinger zestig procent van de krantenmarkt in Canada. Op papier hoort Lord Black met Rupert Murdoch tot de rijkste krantenmagnaten ter wereld. Zelf ziet hij zich als een moderne William Randolph Hearst, maar hij begint steeds meer op diens film-alter ego Citizen Kane te lijken. Want het imperium van Lord Black is aan het verkruimelen.

Vorige maand werd hij gedwongen af te treden als directeur van Hollinger International, toen uitkwam dat hij en zijn medebestuurders 32 miljoen dollar in hun zak hadden gestoken die niet in de openbare boekhouding voorkwamen. Het is zo goed als zeker het topje van de ijsberg: aandeelhouders willen dat Black rekenschap aflegt voor 300 miljoen dollar. Geld dat voor een deel is betaald door Amerikaanse media om te voorkomen dat Hollinger met nieuwe titels de concurrentie zou aangaan.

Black en zijn collega's aan de top hebben beloofd het geld terug te betalen, met rente. Maar KPMG, de accountant, is boos weggelopen. De FBI en de Amerikaanse officiële beurswaakhond zijn een onderzoek begonnen naar malversaties. Black weigerde in december voor de Amerikaanse onderzoekers te getuigen met een beroep op het `Fifth Amendment'. Intussen schommelt het aandeel wild en als Black een eerder aangekondigde herstructurering van Hollinger wil voltooien, moet hij opschieten. Anglofiel of niet, de verkoop van zijn Londense tafelzilver lijkt daarbij onafwendbaar. Black heeft de bank Lazard Brothers al opdracht gegeven daartoe een strategie uit te stippelen.

Als het zover komt, wacht het Britse krantenlandschap opnieuw een veldslag. Want voor de Telegraph, met een dagelijkse oplage van ruim negenhonderdduizend exemplaren de grootste kwaliteitskrant van het land, staan de kopers in de rij. Een van de potentiële gegadigden is de Washington Post, op aandringen van grootaandeelhouder Warren Buffet. Andere belangstellenden zijn de Britse uitgever van het conservatieve tabloid-krant The Mail en Tony O'Reilly, de Ierse eigenaar van The Independent.

Twee weken geleden ging ook Terry Smith in de rij staan, de brutale effectenhandelaar die eerder de Britse poot van Center Parcs verwierf voor 300 miljoen pond. Smith wil The Telegraph naar de beurs brengen en zou voorlopig tussen de vier- en vijfhonderd miljoen pond hebben geboden. In contanten, wat zijn bod vooralsnog voor Black aantrekkelijk maakt, ook al omdat de gegadigden uit krantenland eerst in gevecht moeten met de officiële scheidsrechter die waakt over de monopoliewetten. Om die reden valt Rupert Murdoch trouwens op voorhand af: de eigenaar van The Times, The Sunday Times en de tabloid-krant The Sun zou zo een meerderheid van de markt in handen krijgen.

De pikantste kandidaat-koper is Richard Desmond, de eigenaar van The Daily Express die een fortuin verwierf met het uitgeven van softpornotijdschriften zoals Asian Babes, `40+' en `Hitsige Huisvrouwen'. Op de redactie van de Telegraph dreigt een opstand als Desmond wint en zou proberen de conservatieve roklengte van de krant op te trekken tot boven de knie. Of dat commercieel verstandig zou zijn, is óók de vraag. De krant heeft een tamelijk bejaard lezerspubliek, dat meestal op de Tories stemt en immuun is gebleken voor eerdere verjongingskuren.

Misschien wacht de krant tóch een revolutie als een nieuwe eigenaar het voorbeeld zou volgen van `The Independent' en `The Times'. Die twee kranten zijn sinds een paar maanden verkrijgbaar in twee formaten: naast het gewone broadsheet-formaat ook in een handzamer tabloid-editie. Daarmee hebben ze hun oplage met zo'n vijftien procent vergroot, omdat het kleinere formaat opnieuw aantrekkelijk blijkt te zijn voor de trein- en metroforenzen die eerder massaal wegliepen naar de gratis spitskrant Metro. Vooral voor de Independent was dat idee van levensbelang: nadat de oplage de afgelopen jaren was gehalveerd tot een kleine 200.000. Independent en Times zijn nu alleen nog in en om Londen te krijgen in twee formaten, maar in het nieuwe jaar gaan ze zo goed als zeker allebei landelijk. De Telegraph en de linksere Guardian zullen dan niet achter willen blijven en kunnen eigen tabloid-plannen, die al een tijd klaar liggen, van de plank halen.

Dat zal Conrad Black waarschijnlijk niet meer meemaken. En dat zal hem zwaar vallen. Zoals Max Hastings, een vroegere hoofdredacteur van The Daily Telgraph zei: ,,Conrad leeft ervoor om een tycoon te zijn''. Daarbij horen privévliegtuigen en huizen in New York, Toronto, Palm Beach en de Londense wijk Kensington. Plus een reeks vrienden aan de rechterkant van het politieke establishment. Aan twee kanten van de Atlantische Oceaan.

Black schrijft nu mee aan de hoofdredactionele commentaren van zijn kranten. Met de Telegraph kan hij zich koesteren in de illusie dat hij een van de grote Britse persbaronnen is, voor wie Downing Street siddert. En zeker het centrum-linkse Downing Street van Tony Blair. Maar zonder zijn krant is hij niet veel meer dan de zoveelste curieuze Londense rijkaard. In de toekomst krijgt hij meer tijd voor zijn hobby: het schrijven van geschiedenisboeken. Zijn biografie van de Amerikaanse president Roosevelt is goed ontvangen. Critici zullen binnenkort waarschijnlijk vaker Blacks ándere held noemen: Napoleon, een tycoon van een ander type, met wiens imperium het ook niet goed afliep.