Wetenschappelijke doorbraken voor mens en dier

23-1 Paleontologen hebben in de noordoostelijke Chinese provincie Liaoning fossielen van een vliegende dinosaurus ontdekt, zo meldt Nature. Zowel de voor- als achterpoten zijn getooid met lange penveren. Het dier leefde 330 miljoen jaar geleden en mat 77 centimeter. Waarschijnlijk leerde Microraptor gui, zoals het dier gedoopt is, vliegen door glijvluchten vanuit een boom te ondernemen.

10-2 Amerikaanse biologen van de University of Wisconsin hebben voor het eerst menselijke embryonale stamcellen genetisch gemanipuleerd. Dit opent de mogelijkheid om via het uitschakelen van genen die afweerreacties uitlokken stamcellen van de ene mens bij de andere in te zetten. De nieuwe techniek omzeilt het zogeheten `therapeutisch klonen': het via een kloon maken van patiënteigen stamcellen. Embryonale stamcellen kunnen zich onder invloed van signaalstoffen tot ieder gewenst celtype specialiseren. Bijvoorbeeld tot insuline-producerende cellen die iemand met suikerziekte ontbeert.

11-2 Een kaart van de babykosmos, daterend van minder dan 400.000 jaar na de Oerknal, bevestigt het bestaan in het heelal van zogeheten `donkere energie'. Die werkt tegengesteld aan de zwaartekracht en leidt tot versnelde uitdijing van het heelal. De kaart, gemaakt door de Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) geeft met niet eerder vertoonde nauwkeurigheid een overzicht van de kosmische achtergrondstraling. Minieme temperatuurverschillen in dat `oudste licht' zijn alleen te verklaren met donkere energie – die voor het overige met vele raadsels is omgeven.

17-11 Meeroken met andermans sigaretten kost jaarlijks aan duizenden mensen in Nederland het leven. Duizenden sterfgevallen door hart- en vaatziekten, honderden longkankerdoden en een tiental baby's dat de wiegendood sterft zijn het gevolg van het zogeheten passief roken. De schattingen zijn ontleend aan een rapport van de Gezondheidsraad.

12-12 Het genetisch verschil tussen mens en chimpansee zit voor een groot deel in genen voor spraak, gehoor en geur, aldus Science. Overigens stemt het DNA van beide zoogdiersoorten voor 99 procent overeen. Op 26 september meldde het Amerikaanse tijdschrift dat hond en mens driekwart van hun circa 24.000 genen gemeen hebben.