Stemmingsbegrafenis

Veel professionele beleggers vonden nog vóór het beursdebuut van World Online de introductieprijs waanzinnig hoog. Het internetbedrijf zou te veel met lucht zijn opgeblazen en toch schreven de vermogensbeheerders in op de aandelen. Reden: World Online zou naar verwachting 3 procent van de CBS-koersindex gaan uitmaken.

Fondsbeheerders waarvan de index als ijkpunt voor hun prestaties en voor hun beloning diende, durfden eenvoudigweg niet te veel van die graadmeter af te wijken. Want, stel nu, dat die beurkoers door de internetgekte verder zou gaan stijgen. Kopen dus.

Die beleggerslogica lijkt onuitroeibaar in de financiële wereld, maar bij de CBS-koersindex zal het niet meer gebeuren. Die beleeft vandaag de laatste dag in zijn bestaan.

Met ingang van 1 januari 2004 staakt het Centraal Bureau voor de Statistiek de dagelijkse index- en rendementsberekening voor aandelen en obligaties.

Met die beslissing verdwijnt een icoon als de CBS-herbeleggingsindex, de index waarin vrijwel alle beursgenoteerde bedrijven van Amsterdam zijn vertegenwoordigd. In 1919 vingen de onderzoekers van het CBS al aan met de verzameling van beursgegevens. Toen nog een keer per week, sinds 1952 iedere dag.

In tegenstelling tot de AEX-index weegt het CBS bedrijven mee volgens hun beurswaarde. Koninklijke Olie is daardoor goed voor ruwweg een kwart van de index, maar dat is volgens velen ook een betere benadering van de werkelijkheid dan het plafond van 10 procent in de AEX-index. Bij de indices van het CBS ademen de fondsen iedere dag mee. Wie wint wordt zwaarder, wie daalt verliest gewicht. De samenstelling van de graadmeter past zich constant aan.

Voor de geïnteresseerde leek heeft het verdwijnen van de CBS-index geen gevolgen. De rigide AEX-index, begin jaren tachtig begonnen als EOE-index, blijft immers. Hij zit inmiddels al weer een aantal jaren dagelijks in het NOS Journaal. Met de 25 grootste beursgenoteerde ondernemingen is die index een prettig en overzichtelijk houvast.

De institutionele beleggers letten minder op de puur Nederlandse indices. Zij beleggen niet meer alleen in landen, maar ook in sectoren en zetten hun prestaties al veel langer af tegen andere indices.

Morgan Stanley's MSCI-beursindices zijn voor hen toonaangevend, en anders zijn er nog de Stoxx-indices van Dow Jones en de FTSE-indexfamilie. Ook dat is een gevolg van globalisering. De MSCI-index staat voor de schaalvergroting, de AEX voor het behoud van de lokale traditie. De CBS-indices, de `stemmingsmeters' van de beurs, waren niet meer van deze tijd.

    • Jeroen Wester