Meningen uit het jaar 2003: over oorlog en vrede; over 'wij en zij', over wet en orde

Een bloemlezing van de standpunten die dit jaar zijn ingenomen op de opiniepagina's van NRC Handelsblad:

Ik ben als migrant trots dat ik woon in een land waar Smit-Tak als bergingsbedrijf de Koersk-onderzeeër geborgen heeft, geholpen heeft de milieuramp van de Prestige voor de kust van Spanje te beperken.

Haci Karacaer, 2 januari

Met die hopeloze discussie over normen en waarden is het, denk ik, niet veel anders gesteld als met de nieuwe betrokkenheid van de boze burger met de politiek; des te harder er wordt geroepen dat het politieke bestel radicaal hervormd moet worden, des te meer men erop uit lijkt de politiek te laten ontaarden in een idiote chaos.

Bas Heijne, 4 januari

Het liberalisme is een geschiktere politieke filosofie dan de christen-democratie en het socialisme om de noodzakelijke hervorming van de staat ter hand te nemen.

F.R. Ankersmit, 4 januari

Het is duidelijk dat Saddam Hussein moet gaan.

Arend Jan Boekestijn, 7 januari

Het Amerikaanse beleid inzake Noord-Korea typeert wat er kan gebeuren als een regering over een kwestie sterk verdeeld is: de retoriek maakt zich los van de daden en ruziënde ministeries ontwikkelen een troebele strategie die vriend en vijand in verwarring brengt.

David Ignatius, 8 januari

Wij zullen de bevolking er aan moeten wennen dat de materiële welvaartsgroei gedurende enige decennia zal stokken of zelfs gaan dalen. En dit geldt niet alleen voor Nederland, maar voor alle `oude' landen in West-Europa.

Bernard van Praag, 9 januari

Sinds de Noordwijker Piet Bloemink eind jaren tachtig het leasen van aandelen bedacht en Legio Lease oprichtte, is het nooit meer rustig geweest rond dit beleggingsproduct.

Adriaan Hiele, 14 januari

Het virtuele succes van Bos is des te opmerkelijker omdat er nu niet bepaald een links sentiment domineert in de media (nog steeds bezig de schokken van vorig jaar te verwerken), en er ook allesbehalve economische voorspoed heerst die de opmars van de PvdA in de peilingen kan verklaren.

Sjoerd de Jong, 14 januari

Het is wenselijk dat het aantal moslimvrouwen in Nederland toeneemt dat in staat is de moslimse traditie te helpen verlossen van vrouwenhaat.

Naema Tahir, 14 januari

Een ouderwets Amerikaans kolonialisme zal binnenkort zijn ijzeren vleugels over ons allen uitslaan.

John le Carré, 15 januari

Als in Irak een wereldoorlog dreigt, openen de televisiejournaals met de aanstelling van een nieuwe ijsmeester bij de Friese Elfstedentochtvereniging en zien we wéér die archiefbeelden van de onsterfelijke Reinier Paping met bevroren snot aan zijn neus.

Herman Franke, 18 januari

Ik hoor alles te weten, net als mensen als Heldring en Hofland en Elsbeth Etty. En ik weet niets.

Anil Ramdas, 20 januari

Door de onderinvestering in onderwijs slaagt het Nederlandse onderwijsbestel er niet in de jeugd op een vergelijkbaar niveau als de landen om ons heen af te leveren op de arbeidsmarkt.

Walter Dresscher, 21 januari

Wil het CDA blijven regeren, dan rest in feite maar één reële mogelijkheid: een coalitie met de PvdA.

Mark Kranenburg, 24 januari

Hirsi Ali's observatie dat Mohammed naar moderne maatstaven een perverse tiran zou zijn, is een constatering die normaal zou moeten zijn in een vrije, moderne, seculiere samenleving.

Paul Steenhuis, 28 januari

Het westen kan niet geloofwaardig aandringen op naleving van de VN-resoluties aangaande Irak, en tegelijkertijd de talrijke besluiten van de Verenigde Naties negeren die een vreedzame oplossing van het conflict tussen Israël en de Palestijnen eisen.

Max Kohnstamm, 29 januari

Grote mensen worden vaak ondankbaar aan de kant gezet.

Timothy Garton Ash, 31 januari

Het Wilde Wonen is een pleidooi voor informeel wonen, voor volkstuinen, mobilhomes, woonboten en recreatiewoningen als permanente verblijfplaatsen voor wie daar de voorkeur aan geeft boven de betonnen vogelkooien.

Carel Weber, 1 februari

Het is ongelooflijk dat Blix en al-Baradei er geen van beiden op hebben aangedrongen geleerden buiten Irak te ondervragen, ook al zijn ze zich terdege bewust dat dit de enige veilige manier is om doelmatig onderzoek te verrichten.

Khidhir Hamza, 3 februari

Selectieprocessen voor topfuncties spelen zich af achter de coulissen en daar maken mannen onveranderd de dienst uit.

Margo Brouns, 5 februari

De Amerikaanse politieke markt blijkt voor de voormalige communistische landen een aantrekkingskracht te hebben die de Europese politieke markt niet kan of wil hebben.

Ezio Mauro, 7 februari

Als de lopende staatsschuld moet worden afgelost, kan de overheid additionele belastingen heffen of nieuwe schulden aangaan om de oude af te lossen.

Steven Brakman en Arjen van Witteloostuijn, 7 februari

Waarom moeten we de teelt van tomaten in het Westland met aardgas en importheffingen beschermen, terwijl deze smakelijke vruchten door Marokko goedkoper en milieuvriendelijker op de markt gebracht kunnen worden?

Piet Emmer, 8 februari

Het is waar: ook na Powells indrukwekkende optreden in de Veiligheidsraad, vorige week woensdag, blijft bij ieder weldenkend mens de twijfel knagen aan de volstrekte noodzaak en wijsheid van militair optreden tegen Irak.

A. van Staden, 10 februari

Het diplomatieke dilemma betreffende Irak is het schrijnendste dat Frankrijk sinds het einde van de Koude Oorlog heeft meegemaakt.

Dominique Moïsie, 11 februari

Abou Jahjah verdient alle podia van de media en de goodwill van politici die hem als een waardig, sterke en broodnodige gesprekspartner moeten beschouwen.

Shervin Nekuee, 12 februari

In het voorstel voor een algemene identificatieplicht is het evenwicht tussen burger en overheid zoek.

P.J. Hustinx, 13 februari

Wat de oorlog van Bush tegen Irak ook verder voor onheil zal aanrichten, de schade aan de transatlantische en onderlinge Europese betrekkingen is nu al niet meer te overzien.

J.H. Sampiemon, 14 februari

Ik heb van de voorstanders van een oorlog geen enkele overtuigende weerlegging gehoord, behalve de steeds weer herhaalde mantra dat Nederlands plaats nu eenmaal in alles achter Amerika is.

H.W. von der Dunk, 19 februari

Als Amerika zich niets aantrekt van de houding van een aantal Europese landen en een deel van de Veiligheidsraad, en zonder nieuw mandaat een oorlog begint, wordt het internationale systeem opgeblazen.

Rob de Wijk, 21 februari

Duitsland heeft zijn vriendschap met Frankrijk nodig, maar de vruchten van die vriendschap kunnen alleen geplukt worden in nauwe samenwerking met onze oude en nieuwe Europese bondgenoten, en binnen het transatlantische bondgenootschap met de Verenigde Staten.

Angela Merkel, 24 februari

Het optreden van de Ahold-commissarissen volgt de vertrouwde oestercultuur die Nederland maar beter kan vergeten.

Menno Tamminga, 26 februari

Opeenvolgende regeringen hebben zich er op laten voorstaan dat wij geen tegenstellingen kennen zoals in Frankrijk, maar gemeten aan harde indicatoren als arbeidsparticipatie en schoolresultaten, is er voor zelfgenoegzaamheid geen plaats.

Arie van der Zwan, 27 februari

De kleinere landen ten oosten van Duitsland en ten westen van Rusland, maar vermoedelijk ook de Russen zelf, hebben er wezenlijk belang bij dat het westen niet in twee van elkaar vervreemdende democratische bondgenoten uiteenvalt.

Györgi Konrád, 27 februari

Hoewel ik denk dat er veranderingen in het formatieproces mogelijk zijn, ben ik er tegelijkertijd nagenoeg zeker van dat die niet zullen worden doorgevoerd.

Carla van Baalen, 1 maart

Margarita en Edwin lijken van hieruit vooralsnog de Paul en Marina Moffat van de Nederlandse koninklijke familie.

Hieke Jippes (Londen), 1 maart

Er moet een onderbouwde relatie zijn tussen de hoogte van de beloningen, de zwaarte van de verantwoordelijkheden, de bijbehorende risico's en de kwaliteit van de functionaris en diens prestaties.

Geert Dales, 3 maart

Blair is op het ogenblik misschien wel de meest onbegrepen leider ter wereld.

Robert Kagan, 4 maart

Ik pleit er niet voor, en heb dat nooit gedaan, dat moslims hun geloof afzweren.

Ayaan Hirsi Ali, 8 maart

De AEL is een stel draaikonten omdat ze haar dreigementen en intimidaties bij voorkeur zo verwoordt dat ze er niet op kan worden aangesproken.

Herman Vuijsje, 8 maart

Aanvankelijk om haar eigenzinnigheid ook hier te lande door veel Amerikano-centrische buitenlandspecialisten weggehoond, weet Frankrijk zich steeds meer te profileren als aanvoerder van

Europa en de wereldopinie tegen

een via oorlog opgelegde Amerikaanse hegemonie.

Thomas von der Dunk, 11 maart

Er moet, naast de huis-, tuin- en keukenwiskunde, snel een onderwijsprogramma komen voor de echte bèta-getalenteerden, die hun talent als oorzaak, als drijfveer beleven.

Liesbeth van Welie, 12 maart

Sinds de moord op aartshertog Franz Ferdinand in 1914 heeft geen moord Belgrado zo geschokt als die op de Servische premier Zoran Djindjic.

Aleksa Djilas, 14 maart

Ik kan niet achter een oorlog staan zonder internationale overeenstemming en zonder binnenlandse steun.

Robin Cook, 18 maart

Als we niet oppassen, kan het geweldgebruik in de kwestie-Irak waartoe nu is besloten, en dat politiek door de Nederlandse regering wordt gesteund, leiden tot een gevaarlijke herwaardering van eigenmachtige gewapende actie in de internationale betrekkingen en tot een uitholling van de internationale rechtsorde in een wereld waar toch al de tegenstellingen tussen rijke en arme landen en tussen beschavingen en religies zo hoog oplopen.

Nico Schrijver, 19 maart

Wie alles afweegt, moet vaststellen dat deze lang uitgestelde oorlog tegen Irak gerechtvaardigd is.

Paul Scheffer, 21 maart

Ik ben er nog altijd niet van overtuigd dat deze oorlog op dit moment rechtmatig, nodig of verstandig is.

Timothy Garton Ash, 22 maart

We moeten de politieke moed hebben om te zeggen dat alleen het idee van een harde kern, met versterkte vormen van samenwerking, kortweg alleen het idee van een Europa van twee snelheden het mogelijk maakt om de droom van de zes oprichters levend te houden, de droom om op het internationale toneel een pool te vormen met meer dan alleen economische en commerciële macht.

Jean-Marie Colombani, 28 maart

Het lijkt erop dat de inlichtingendiensten bij de voorbereiding van deze oorlog steken hebben laten vallen.

Kees Homan, 29 maart

Wie Amerika welgezind is, moet het helpen een uitweg te vinden.

E.P. Wellenstein, 1 april

Kan ons land überhaupt nog enige invloed hebben op de grote beslissingen van deze tijd?

J.Q.Th. Rood en A. van Staden,

5 april

In zekere zin zijn we beland in de Vierde Wereldoorlog.

James Woolsey, 7 april

Wij, ambassadeurs, willen [...] tegenover u, ouders, onze bezorgdheid uitspreken over de perspectieven van de tweede moderne vreemde taal in het Nederlandse stelsel van het voorgezet onderwijs.

Edmund Duckwitz en Anne Gazeau-Secret, 10 april

Alleen Groot-Brittannië kan de komende maanden de volkerenorganisatie stapsgewijs op het toneel duwen. Hoe meer het land daarin spreekbuis van Europa kan zijn, hoe beter.

Ben Knapen, 12 april

Het zou mooi zijn als in Bagdad iemand een paar van die Saddam-beelden zou redden – ter wille van de geschiedenis: die decennia van dictatuur maken net zo goed deel uit van de Iraakse geschiedenis als het bewind van Kassem, het bewind van de Iraakse koningen tot 1958, het koloniale bewind dáárvoor enzovoorts.

Peter Michielsen, 12 april

De pers in Washington functioneert als een hofhouding.

Mark Hertsgard, 17 april

Het schrikbewind van Saddam Hussein is gevallen. Maar zijn Ba'ath-regering zal niet als enige het veld ruimen. Met gepaste ironie zullen de Verenigde Naties met hem ten onder gaan.

Richard Parle,

24 april

Virussen laten zich alleen bedwingen door isolatie. En ze zijn uit te roeien door vaccinatie.

Wim Köhler, 26 april

De aanslag op de democratie is niet gepleegd door een instantie van buiten af, door een groepje gemaskerde anarchisten met rokende bompluim in de hand of door een geheim genootschap met hang naar een dictator. De aanslag is gepleegd door de gekozen volksvertegenwoordigers die de democratische organen bevolken.

Gerard van Westerloo, 26 april

Blair is intussen wel de briljantste woordvoerder van een generatie sociaal-democratische politici die de civiele strategie van ontwikkelingssamenwerking heeft aangevuld met een symbolische militaire strategie, zonder zich te bekommeren om de democratische geloofwaardigheid van de praktijk van opgelegde natievorming.

Jos de Beus, 29 april

Slechts weinigen beseffen hoe broos beschavingen zijn, en hoe fragmentarisch onze kennis ervan is.

Robert Darnton, 30 april

Ver weg van de media, het parlementaire overleg en de formatieperikelen smeult het ongenoegen voort. Het is vooralsnog onduidelijk waar, wanneer en op welke wijze het de volgende keer tot uiting komt.

Gabriël van den Brink, 1 mei

De waarheid is intussen dat het vernederde `oude Europa' in stilte gelooft dat het baat zal hebben bij de mislukkingen van Amerika, eens beschermer en beste vriend.

H.J.A. Hofland, 3 mei

Een ding is duidelijk. Het verkiezingsresultaat van mei vorig jaar maakte een abrupt eind aan een tijdperk van pragmatische consensuspolitiek onder minister-president Kok.

Ad Melkert, 5 mei

Er was in 2002 de kans op een politieke renaissance in Nederland, maar die kans is vermoord en verspeeld.

Eduard Bomhoff, 6 mei

In wetenschappelijk onderzoek is geconstateerd dat het maatschappelijk werk eigenlijk niet geïnteresseerd is in de heteroseksuele man.

Theo Richel en Joep Zander, 10 mei

Het moet voor geleerden een kwestie van morele urgentie worden om `nee' te zeggen tegen onderzoek voor misdadige doeleinden.

M. Gregg Bloche, 13 mei

Hoe minder Nederlandse concerns hoe beter; we moeten juist zoveel mogelijk internationale concerns huisvesten.

M.G. Rost van Tonningen, 15 mei

Het is goed voor de Nederlandse vrouw om te zien dat het moederschap best te combineren is met een veeleisende functie als partijleidster. Ga alsjeblieft niet lopen filosoferen over parttime partijleiderschap of duofractievoorzitterschappen.

Margo Trappenburg, 16 mei

Een Europa dat niet langer wordt beschermd door de spreekwoordelijke Amerikaanse paraplu, heeft behoefte aan een spoedcursus over de werkelijkheden in de wereld.

Karel van Wolferen, 17 mei

`Meedoen' is het motto van Balkendende II. Maar dat geldt niet voor de burgers in dit land. Zij staan, alsof er niks is gebeurd, opnieuw langs de zijlijn.

Joost Eerdmans, 26 mei

De Europese idealisten zijn veranderd in realisten zonder realiteitsbesef.

Afshin Ellian, 31 mei

Vrouwen vooruit. Maar stilzwijgend als het kan.

Marjoleine de Vos, 2 juni

Politieke vernieuwing [...] houdt meer in dan vaker de wijk in gaan, of de `taal van het volk' spreken.

Sybren Singelsma, 7 juni

Na de Koude Oorlog kwamen we erachter dat de Sovjet-Unie inderdaad door en door kwaadaardig was – nog erger eigenlijk dan we hadden gedacht – maar dat ze heel wat minder machtig was dan we hadden gevreesd. Dat zullen we waarschijnlijk ook ontdekken over het Irak van Saddam Hussein.

Fareed Zakaria, 11 juni

Zeker is dat Böll geen `man uit één stuk' was. Zulke mensen moeten er soms zijn, maar zijn ze erg interessant?

J.L. Heldring, 12 juni

Een voetbalclub is helemaal geen gewoon bedrijf, maar heeft een veel grotere waarde voor een stad dan de opbrengsten uit kaartverkoop en sponsoring doen vermoeden.

Gerard Marlet, 12 juni

Waarom geen geldautomaat op de top van de Everest: even pinnen en het bewijs is geleverd.

Siep Stuurman, 14 juni

Het kabinet Balkenende II heeft veel trekken van het roemruchte crisiskabinet Colijn (`Schipper naast God') uit 1933.

J.Th.J. van den Berg, 17 juni

Als Saddam geen chemische wapens had, waarom vonden de troepen van de coalitie in Iraakse legerbunkers dan duizenden gasmaskers en atropinespuiten?

Charles Krauthammer, 17 juni

Er is niets tegen het invoeren van leenwoorden. Dat gebeurt al eeuwen in alle talen van de wereld, maar in het hedendaagse Nederland loopt het de spuigaten uit.

René Appel, 18 juni

Grote leiders onderscheiden zich soms door onverwachte daden.

Paul de Grauwe, 19 juni

Wanneer zal het ministerie van Landbouw beseffen dat het bij de ruimingen niet alleen gaat over de afvoer van karkassen, maar ook over menselijk leed?

Rob Biersma, 24 juni

Willen de mensen in de vrije wereld die oproepen tot een Palestijnse staat, werkelijk onbeperkte soevereiniteit voor de Palestijnen?

Benjamin Netanyahu, 25 juni

Wat er met de Iraakse massavernietigingswapens gebeurd is – of ze zijn verborgen, aan anderen gegeven of vernietigd – is een zaak die te belangrijk is om aan partijpolitieke grillen over te laten.

Ivo Daalder en James Lindsay,

26 juni

Kunst is elitair omdat ze zich niet neerlegt bij wat algemeen gangbaar en geaccepteerd is.

Anna Tilroe, 26 juni

Laat Rowling maar doorgaan met haar leesboeken met hun spannende plot, tot vreugde van haar jeugdige lezer en zonder aanwijsbaar literair of moreel profijt. Maar laten we niet langer doen alsof een sterfgeval Harry Potter stichtelijk maakt, of dat Rowlings waarden er iets toe doen buiten de Zweinstein Hogeschool voor Hekserij en Hocus-Pocus.

Jennie Bristow, 28 juni

Als tegenhanger van de VS kan de EU stabiliserende instrumenten verschaffen die de Amerikaanse gereedschapskist goed aanvullen.

Alfred van Staden, 30 juni

De uiterste consequentie van democratisering van de cultuur is het opheffen van het monopolie op het kwaliteitsoordeel.

Giel van Strien, 1 juli

Het proces van deregulering en terugdringen van bureaucratie mag niet worden overgelaten aan de overheid.

Mathieu Wagemans, 2 juli

Gebaseerd op de ervaringen met de vogelpest zie ik de Nederlandse overheid niet of niet snel genoeg het Amstel Hotel in quarantaine doen als dat moet.

Jaap Goudsmit, 5 juli

Geen vrouw zo zeurderig, drammerig, zielig en hysterisch als de nieuw uitgevonden en zich nu al zo bedreigd voelende man.

Amanda Kluveld, 8 juli

Als wij Europeanen daadwerkelijk een antwoord zoeken op de Alleingang van de Verenigde Staten, dan zouden we ook serieus onderzoek moeten doen naar alternatieven voor het Engels als bevoorrechte verkeerstaal in ons eigen werelddeel.

Wim Jansen, 11 juli

Mijn hele generatie is met bluf en handigheid aan de macht gekomen. Al mijn leeftijdgenoten die na '68 de politiek en het maatschappelijk leven ingingen, behoorden bij voorbaat tot de aangepasten.

Gerrit Komrij, 25 juli

Het probleem van Nederland is de gemankeerde marktwerking.

Roel Janssen, 31 juli

Het zou hoe dan ook een triomf voor Europa zijn als het de NAVO bij de vredeshandhaving in het Midden-Oosten zou weten te betrekken.

Steven Everts, 5 augustus

Wat meer besef bij de Nederlanders van het dreigende terroristische gevaar (is) van het hoogste belang voor de veiligheid, niet alleen van Nederland, maar van landen overal ter wereld.

Erick Stakelbeck en Lorenzo Vidino, 7 augustus

De politiek moet [...] het publiek dwingen tot een betere computerbeveiliging. Eén manier is een verplicht computerbewijs, te verkrijgen na een cursus en een examen.

Herbert Blankesteijn,

22 augustus

De Verenigde Naties lijken misschien nutteloos voor de zelfvoldane, kleingeestige en enghartige minderheid, maar voor het merendeel van de wereldbevolking blijven ze van levensbelang.

Madeleine Albright, 23 augustus

Bejaarden die niets te verliezen hebben vormen een veel groter gevaar dan jongeren zonder toekomstperspectief.

Jens Jessen, 30 augustus

Wil de Europese Unie haar nationale provincialisme overwinnen en een doel omarmen dat alle leden samenbindt, dan moet ze haar boekhoudersretoriek laten varen en spreken in een taal die woorden heeft voor goed en slecht, mooi en lelijk, juist en onjuist.

Bronislaw Geremek, 6 september

Juist omdat landelijke spreiding, of concreter: sluiten van de stadsgrenzen, niet erg realistisch is, is er aanleiding om het stadsinterne-spreidingsbeleid serieus te nemen.

Justus Veenman, 8 september

Het getuigt dus van schromelijke zelfoverschatting te denken dat wij een zelfstandig beleid kunnen voeren. De euro zal er niet sterker of zwakker door worden als wij ons, al dan niet als enige, aan het Stabiliteitspact houden.

M.P. Gans, 10 september

Kranten zouden eigenwijzer kunnen zijn. Ze zouden meer hun eigen agenda kunnen volgen, zich minder kunnen aantrekken van de andere titels en de televisie.

Warna Oosterbaan, 11 september

De Europeanen begrijpen elkaar niet goed genoeg om zelfs maar van mening te kunnen verschillen.

A. de Swaan, 25 september

De uitbreiding van de EU is niet zozeer een bedreiging voor de Nederlandse identiteit maar eerder voor Europa zelf.

Frits Bolkestein,

30 september

Het geniale van de Verenigde Staten, een land dat hoogst conservatief is op een manier die Europeanen maar moeilijk kunnen doorgronden, is dat het een vorm van conservatisme heeft ontwikkeld die het nieuwe hoger in het vaandel heeft dan het oude.

Susan Sontag, 13 oktober

Het valt internationaal nauwelijks uit te leggen hoe het kan gebeuren dat een interessante vrouw in eigen land met pek en veren overladen wordt omdat ze omwille van het goed functioneren van de monarchie `zuiver als sneeuw' had moeten zijn.

Pauline Terreehorst, 14 oktober

Een gescheiden vrouw is niks waard. Het komt zelfs voor dat vrouwen toestemming geven aan hun man om er een tweede vrouw bij te nemen, zolang ze maar getrouwd kunnen blijven.

Naima El Bezaz, 17 oktober

Menigeen zal vragen: wat hebben we aan een monetaire unie die de welzijnsstaat opblaast en een motor voor inflatie is?

Melvyn Krauss, 21 oktober

We moeten in Nederland niet afzakken naar een situatie zoals die in de negentiende eeuw in Vlaanderen bestond, (...) met aan de ene kant een tweetalige elite en aan de andere kant een meerderheid die in de heersende taal (...) niet kan meekomen.

Cor van Bree, 23 oktober

De Concorde was veel meer Alfa Romeo dan Rolls Royce.

Eric Weiner, 25 oktober

Natuurlijk is een doorgeschoten overlegstructuur slecht. Te veel is altijd slecht. Dat geldt voor drank en dat geldt voor overlegstrructuren.

I.W. VerLoren van Themaat,

27 oktober

Uit eigen ervaring weet ik dat het dragen van een hoofddoek het gevoel geeft van devotie, geborgenheid en veiligheid.

Naema Tahir, 28 oktober

De belastingvrije dienstverleners moeten een officiële en maatschappelijk onderkende en erkende zegetocht beginnen.

Arnold Heertje,

28 oktober

Draaideurboefjes krijgen nog steeds meer aandacht dan grote financiële fraudeurs.

Petrus C. van Duyne en J. de Wit, 29 oktober

De waan van de dag ziet thans in criminele Marokkaantjes dé grote bedreiging van het Westen.

Thomas van der Dunk, 30 oktober

Elke zichtbare concentratie van allochtonen is in het huidige maatschappelijke klimaat gauw een probleem.

Ruben Gowricharn, 4 november

Op de website van Conimex wordt trots vermeld dat de authentieke gerechten uit India, Japan, Thailand, China en Indonesië door de beste chefs uit de betreffende landen zijn samengesteld. Die koks zou ik wel willen ontmoeten.

Anne Scheepmaker, 8 november

Het is hier Jantje in luilekkerland geworden vergeleken met vroeger. Maar de moderne thuiskoker is een culinaire onbenul die gauw tevreden is zolang het eten maar snel op tafel staat en vooral anders smaakt dan vroeger thuis.

Florine Boucher, 8 november

De bedilzucht van de beide ministers ging de afgelopen dagen zelfs zover dat zij hun persoonlijke opvatting verkochten alsof het om een kabinetsstandpunt over satire ging.

J.M. Bik, 11 november

Ik denk wel eens dat de critici van president Bush ergens in hun kamer een bordje zouden moeten ophangen met de tekst: `Sommige dingen zijn zelfs waar als George W. Bush erin gelooft'.

Fareed Zakaria, 12 november

Als argument voor een nationale politie voeren sommigen aan dat de prestaties van de politie onder de maat zijn. Die veronderstelling is onjuist.

Wim Deetman en Jaap Pop, 14 november

In ons land, met zijn lange wachtlijsten, is het aantal nieren dat wordt afgestaan door levende familieleden en vrienden – tegenwoordig zelfs door buren! – veel hoger dan in andere landen.

Herman Vuijsje, 15 november

Men kan zich afvragen wat voor nut het heeft volgend jaar een nieuwe grondwet aan te nemen wanneer de regeringen niet bereid zijn zich naar de regels in de huidige verdragen te voegen.

Pedro Solbes, 19 november

Het is opmerkelijk dat het adagium dat de overheid geen inhoudelijk oordeel velt over kunst al decennia het cultuurbeleid bepaalt, zonder dat daar ooit een rechtvaardiging voor is gegeven.

Menno Lievers, 22 november

Het woord is aan de Europese politici. Zij zullen Turkije aan hun achterban moeten verkopen om niet onder druk van het gesundes Volksempfinden op Europa's woord aan Turkije terug te moeten komen.

Jan Jonker Roelants, 27 november

De vraag is, of Nederland nog wel onafhankelijke deskundigen kent.

Guus Berkhout, 29 november

Het traditionele gelijkheidsdenken is daarom binnen de grenzen van onze nationale samenleving – geheel anders dan in relatie tot mondiale verhoudingen, waar een ander type vraagstukken aan de orde is – uit de tijd.

Roel in 't Veld, 6 december

(De waarheid) wordt je in Nederland makkelijker vergeven dan de leugen. Wie liegt maakt nergens aanspraak meer op, of je nou Rashid of Amalia heet.

Abdelkader Benali, 13 december