Jolink, vooral gevangene van eigen succes

Voor een circustent, gevuld met een dampende menigte, staat de zanger van de Achterhoekse rockgroep Normaal met vertrokken gezicht te brullen dat de problemen van agrarisch Nederland de schuld zijn van die ,,westerse klootzakken''. De haat spat van zijn woorden af – een deel van de zaal juicht.

,,Laat ik nu toch altijd gedacht hebben dat de Nederlandse boer al decennialang dankzij jaarlijkse miljardensubsidies financieel op de been werd gehouden. En dat er al even lang discussies gevoerd zijn over de idiotie van een landbouwsysteem waarin boter- en vleesbergen eindeloos in koelhuizen werden opgeslagen. Dat er al een kwart eeuw geleden bezwaren tegen de intensieve varkenshouderij zijn geuit, enzovoort enzoverder. En dat dus iedereen met z'n klompen had kunnen aanvoelen dat die mooie tijden ooit voorbij zouden gaan.''

De manier waarop Bennie Jolink in dit korte fragment van de door Frank van den Engel gemaakte documentaire Normaal - Ik kom altied weer terug zijn publiek staat op te hitsen is weerzinwekkend. In Jolinks optiek wonen in het westen van dit land intellectuelen, journalisten en ander volk dat niet deugt. En in het oosten wonen boeren – slachtoffers van de hoge heren. Dat in dit land de afgelopen vijftig jaar vooral het in boerenkringen zo populaire CDA de landbouwpolitiek heeft bepaald, en dat het westen in grote mate bevolkt wordt door voormalige boerenkinkels die na hun schooltijd wel eens wat anders wilden dan het platteland, komt in het rancuneuze gewauwel van Jolink uiteraard niet ter sprake.

Het is de verdienste van deze documentaire dat dit aspect van Normaal weer eens voor het voetlicht wordt gebracht. De groep maakt al ruim vijfentwintig jaar het soort rockmuziek dat muzikaal leunt op de uitgekauwde recht-voor-z'n-raap-clichés van groepen als Status Quo. Maar wel met teksten in de beste traditie van de countrymuziek: over herkenbare zaken in de levens van gewone mensen. Daarmee heeft de groep terecht een onaantastbare status weten op te bouwen. Maar Normaal is ook gevangene van dat succes – als een Vliegende Hollander gedoemd om tot het einde der tijden voor steeds dezelfde bierzuipende menigte dezelfde versleten akkoordenvolgorde te reproduceren.

Dat de groep op intiemere schaal tot zoveel interessantere muziek in staat is, komt in deze film helaas niet erg naar voren. Vooral Jolink wordt gevolgd: hoe hij na een optreden midden in de nacht thuiskomt en boven het fornuis wat uit de pannen staat te snaaien. Veel getob ook, over zijn gezondheid, de opvoeding van zijn zoon. Maar over al die sympathieke openhartigheid blijft de bruine walm van die beginscène hangen.

Het uur van de wolf: Normaal - ik kom altied weer terug, NPS, Ned.3, 22.10-23.35u.