`Compromis is niks voor ons'

Jan Truszczynski, Polens onderhandelaar over de toetreding tot de EU en onderminister van Buitenlandse Zaken, verbaasde zich over de Nederlandse opstelling jegens zijn land.

,,Het was voor mij een opwindend, maar moeilijk en hectisch jaar. Meer dan vijftig vliegreizen. Eerst werd de hand gelegd aan de laatste versie van het verdrag over Polens toetreding tot de EU. Dat was al een exercitie op zich. Daarna begonnen de voorbereidingen voor het Poolse referendum. Ik werd ingezet om informatie aan de bevolking te verschaffen, aan kleine entrepreneurs, boeren, studenten en lokale media. Geen makkelijke opgave, want voor velen waren de voordelen van EU-lidmaatschap allesbehalve evident. Er was ronduit angst – voor aantasting van de Poolse moraal en Poolse tradities. Vervelend was dat die bijeenkomsten vooral bezocht werden door tegenstanders van toetreding. Ik was `die vent uit de hoofdstad'.

Ik heb toch nooit gedacht dat het referendum zou mislukken. De peilingen gaven aan dat de meeste Polen instinctief vóór waren. Soms op basis van simpele argumenten: een familiebestaan is beter dan een wezenbestaan.

Polen is een actieve toeschouwer geworden in Europa. Nu al hebben we onze belangen en posities kenbaar kunnen maken. Het is voor ons een leerperiode. We zijn een stagiair. Europa verwacht van ons dat we een belangrijke, maar constructieve rol spelen. In laatstgenoemde excelleren wij niet. We hebben nog moeite met compromissen. Het heeft te maken met onze volksaard en geschiedenis. In Polen heeft `compromis' een nare bijsmaak. Het betekent dat je de hoofdprijs misloopt, ofwel een nederlaag. Ik geef toe: er valt nog veel te leren.

Wat betreft de Europese grondwet waren we het niet eens met de wijziging van de machtsverhoudingen binnen Europa [ten nadele van Polen]. De voorstellen waren naar ons idee onvoldoende beargumenteerd. Het mislukken van de top over de grondwet beschouw ik niet als een zege voor Polen, zoals door sommige politieke partijen hier is geclaimd. Maar het is ook geen drama.

Weinig ontwikkelingen hebben me dit jaar verbaasd. Maar Nederland heeft me wel verbaasd. We worden voortdurend door iedereen bestookt met vragen over de mate waarin Polen is voorbereid op de EU. Maar de intensiteit waarmee Nederland die vragen stelt en de focus op steeds weer dezelfde onderwerpen heeft me verbaasd. Ik heb die intensiteit nooit begrepen. Het bestempelen van Polens toetreding tot EU als een risico en niet als een kans verwerp ik ten stelligste.''