`Belangrijke kans is gemist'

Gijs de Vries, VVD-politicus, onderhandelde namens de Nederlandse regering over een ontwerp-grondwet voor de Europese Unie. Half december slaagden de regeringsleiders er niet in daarover een akkoord te bereiken.

`Levenswerk' is misschien een groot woord, maar Gijs de Vries was best trots op de ontwerp-grondwet voor Europa die afgelopen zomer het licht zag. Onder regie van de Franse oud-president Valéry Giscard d'Estaing had de Europese Conventie zich anderhalf jaar lang gebogen over hervormingen die nodig zijn om EU-bestuur overzichtelijker en doelmatiger te maken.

Halverwege de Conventie, in september 2002, nam De Vries het Nederlandse roer over van D66'er Hans van Mierlo, die zich niet langer kon vinden in nieuwe politieke wind die onder het kersverse kabinet-Balkenende opstak. Ook De Vries had het niet altijd gemakkelijk met de accenten die zijn politieke bazen zetten.

Maar het resultaat mocht er wezen, vindt De Vries. ,,De ontwerp-grondwet voorziet op tal van punten in een duidelijke verbetering en versterking van de Europese instellingen. Dat is ook nodig om het continent na de aanstaande uitbreiding met tien nieuwe lidstaten bestuurbaar te houden en dichter bij de burger te brengen.''

Echter, de regeringsleiders wisten er half december in Brussel geen raad mee. ,,De regeringen hebben een belangrijke kans gemist om het contract met de burger te herstellen'', zegt De Vries, die tussen 1984 en 1998 in het Europees Parlement zat en in het tweede paarse kabinet staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties was.

Enige, zij het schrale, troost put hij uit het feit dat de regeringsleiders, ondanks hun finale verdeeldheid, toch enkele belangrijke onderdelen van de ontwerp-grondwet níet opnieuw ter discussie hebben gesteld. Hij noemt het primaat van het Europese recht, de afbakening van bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten, de aanscherping van het toezicht op de naleving van mensenrechten, de versterking van de positie van het Europees Parlement, de rol van de nationale parlementen bij Europese regelgeving en de benoeming van een Europese minister van Buitenlandse Zaken.

,,Zeker'', beaamt De Vries, ,,het gaat na de flop van Brussel allemaal niet door, althans voorlopig niet. Maar het zou mij niet verbazen als deze elementen straks toch een solide basis blijken te kunnen vormen onder een nieuw verdrag.'' Straks? ,,Eerst gaat de Unie een aantal buitengewoon moeilijke jaren tegemoet.''

    • Joop Meijnen