Ook roken achter de voordeur aanpakken

Het is goed dat de nieuwe Tabakswet roken op het werk aan banden legt. Maar het is niet genoeg: ook het roken achter de voordeur moet worden aangepakt, vindt Freek W.A. Verheugt.

Vanaf overmorgen is bij wet de rookvrije werkkring een feit. De Nederlander heeft dan eindelijk recht op een frisse, schone en toch gezellige werkplek.

Jaarlijks sterven 35.000 Nederlanders als direct gevolg van roken. Velen denken dat zij vooral aan longkanker, chronische bronchitis en emfyseem overlijden, maar de verschrikkelijke gevolgen van actief roken voor hart en bloedvaten ziet men nog altijd gemakkelijk over het hoofd.

In absolute aantallen sterven jaarlijks meer rokers aan hart- en vaatziekten dan aan longkanker en chronische aandoeningen van de luchtwegen bij elkaar.

Naast dit grote aantal slachtoffers heeft roken ook gevolgen voor niet-rokers die de actieve rokers omringen: collega's op het werk en, vooral, huisgenoten. In de afgelopen jaren zijn de gevolgen van passief roken voor hart en bloedvaten pas echt duidelijk geworden. In Californië wordt het aantal hartdoden door passief roken geschat op tussen de 3.500 en 7.500. Als deze situatie wordt doorgetrokken naar Nederland, zullen er Nederland jaarlijks tussen 1.500 en 3.500 niet-rokers overlijden aan hun hart als gevolg van passief roken.

De echte getallen liggen waarschijnlijk nog hoger dan deze `optimistische' schatting, omdat in Nederland, waar minder strenge eisen zijn voor de bescherming van niet-rokers, het roken thuis en in openbare ruimten nog als betrekkelijk normaal wordt gezien. De Nederlandse overheid heeft te weinig aan beleid tegen passief roken gedaan.

En omdat dit aan vele onvrijwillig meerokende Nederlanders het leven heeft gekost, is de invoering van de Tabakswet letterlijk van harte welkom.

De effecten van nicotine op het hart en vaatstelsel bij rokers die hartpatiënt zijn geworden, zijn bekend. Bij de niet-roker die wordt blootgesteld aan sigarettenrook thuis of op het werk, is inmiddels vastgesteld, dat dezelfde ongunstige fenomenen door roken teweeg worden gebracht: de klontering van het bloed wordt vergemakkelijkt en de bloeddoorstroming van verschillende organen neemt af. Bij een proef met niet-rokende vrijwilligers werd sigarettenrook in geringe hoeveelheden bij de inademingslucht toegevoegd en de hierboven beschreven verschijnselen deden zich vrijwel onmiddellijk voor. Het lijkt er derhalve op, dat zelfs kortdurende blootstelling aan sigarettenrook voor overigens gezonde niet-rokers onmiddellijk ongunstige gevolgen kan hebben.

In het stadje Helena in de Amerikaanse staat Montana, waar het overgrote deel van de bevolking niet-roker is, werd in juni 2002 een wet van kracht, die het roken in openbare eetgelegenheden en casino's verbood. Vrijwel onmiddellijk nam het aantal patiënten met een acuut hartinfarct in de ziekenhuizen in deze kleine stad af. In december 2002 spande de plaatselijke horecavereniging een proces aan, waarin deze maatregel werd aangevochten, en won. De wet werd door de plaatselijke autoriteiten buiten werking gesteld, waardoor het roken in de voornoemde openbare gelegenheden weer werd toegelaten. Prompt steeg het aantal hartinfarcten in de ziekenhuizen weer tot het oude peil.

Overmorgen wordt ook het rookverbod in openbare gelegenheden en in het openbaar vervoer, zoals de trein, van kracht en is er een wettelijk kader voor rookvrij reizen. Dit is bitter hard nodig gelet op de hierboven beschreven schadelijke invloed op de onvrijwillige meeroker.

Helaas is het rookverbod in horecagelegenheden en – nota bene – sportkantines opgeschort. Voor rokers is dit een opluchting, omdat men gezellig eten en drinken (en zelfs sporten!) vaak verenigt met een rokertje, terwijl juist de belangrijkste bedoeling van deze wet is werkers in de horeca te beschermen tegen passief roken. Wie in de Verenigde Staten verblijft en uit eten gaat, weet, dat rookvrij dineren smakelijk en vooral ook heel erg gezellig kan zijn.

Helaas zal de Tabakswet vooralsnog ook geen gevolgen hebben voor de niet-rokende huisgenoten van rokers. In absolute aantallen is dat altijd nog de meerderheid van de Nederlanders, die kunnen sterven door onvrijwillig passief roken.

Een campagne tegen het roken achter de voordeur is daarom eveneens noodzakelijk. Maar wie de teleurstellende resultaten kent van een algemeen rookontmoedigingsbeleid, weet dat een dergelijke actie weinig effect zal sorteren. Niet in café, restaurant of sportkantine, maar thuis zullen de meeste hartdoden door passief roken blijven vallen.

Prof.dr. F.W.A. Verheugt is hoofd van de afdeling Cardiologie van het Hartcentrum van het Universitair Medisch Centrum Nijmegen en is tevens lid van de Commissie Passief Roken van de Gezondheidsraad.