Morele superioriteit

,,Als je het gevoel hebt het recht aan je kant te hebben kun je hele erge dingen doen'', zegt Brian Flanagan in de documentaire The Weather Underground. Hij is ex-lid van de gelijknamige radicale Amerikaanse anti-oorlogsbeweging uit de jaren zeventig en verklaart wat een terrorist zoal motiveert.

In een tijd waarin de Verenigde Staten geregeld de vraag stellen waarom zij worden gehaat, is die uitspraak, hoewel niet verrassend, wel verhelderend. De kundig gemaakte documentaire van Sam Green en Bill Siegel, waarin Flanagan aan het woord komt, laat geen bloeddorstige monsters zien, maar is een vriendelijk portret van een club jonge, naïve idealisten wier overtuiging onder invloed van de wereldpolitiek extreem geradicaliseerd raakte.

Weathermen zoals Flanagan, maar ook Bernardine Dohrn, Billy Ayers, Naomi Jaffe en Mark Rudd hadden de overtuiging dat de in hun ogen verkeerde oorlog in Vietnam alleen kon worden beëindigd door die oorlog naar de Verenigde Staten te halen en de Amerikaanse regering omver te werpen. Ze ondernamen meer dan twintig aanslagen op openbare doelen, waaronder het Pentagon en het Congres in Washington in de hoop het publiek te doordringen van het onrecht in Vietnam.

De revolutionaire wind die elders in de wereld al waaide (in China, Congo, Cuba en Vietnam) zou uiteindelijk ook de VS bereiken, zo was de gedachte. Vandaar ook de naam Weathermen, ontleend aan een tekstregel uit het lied Subterranean Homesick Blues, van Bob Dylan (,,You don't need a weatherman to know which way the wind blows'').

Green en Siegel zoeken de leden van toen weer op en reconstrueren met behulp van veel historische beelden een periode uit de Amerikaanse geschiedenis waarin nationaal radicalisme kon gedijen. Nu zijn de ex-Weathermen geschiedenisleraar, burgerrechtenactivist of zitten ze nog altijd een straf uit. Ze hebben spijt, maar hebben nog steeds idealen. Hun motivatie van destijds is intrigerend en tegen de achtergrond van de actualiteit verfrissend educatief. Zo stelt Mark Rudd dat zijn oude haat jegens landgenoten die niets deden tegen het onrecht in de wereld zijn gevoel van morele superioriteit enkel had versterkt. Misschien was het wel eenzelfde vorm van superioriteit die de terroristen van tegenwoordig ook motiveert.

VPRO's import: The Weather Underground. Ned.3, 22.53-0.28u.