Het Beeld

,,Nou ja, 's lands wijs, 's lands eer'', antwoordde verslaggeefster Nicole le Fever vanuit het Iraanse Kerman op de vraag van journaalpresentatrice Sacha de Boer waarom precies ze een hoofddoek droeg. De camera zou uitgaan wanneer ze blootshoofds zou verschijnen, en ze zat daar om de gevolgen van een aardbeving te verslaan, en niet om aanstoot te geven.

Het was niet alleen een mooi gezicht, een Nederlandse journaliste met een stijlvolle oranje hoofdbedekking, maar ook een signaal dat het NOS Journaal niet provinciaal wil zijn én bereid is in de uitzending verantwoording af te leggen van zijn beleid. Een later item in hetzelfde journaal, van filmmaker Pieter Fleury over Noord-Korea, werd aangekondigd als ,,het eerste deel van een drieluik in observerende stijl''. Ook Fleury lichtte zijn werkwijze toe. Zelfs al kun je godsonmogelijk observational cinema bedrijven in een item van vijf minuten, het streven is loffelijk en een teken dat het NOS Journaal verder kijkt dan zijn neus lang is.

's Lands wijs, 's lands eer geldt ook voor premier Balkenende, die in een vraaggesprek met Twee vandaag terugkeek op een bewogen jaar. Als binnenlands hoogtepunt noemde hij de geboorte van prinses Catharina-Amalia en als dieptepunt de moord op Maja Bradaric, gevolgd door de ontvoering van Lusanne van der Gun. Een verbazende keuze, maar de beperkte blik van Nederlandse politici vormt ook een van de hoofdthema's van de tweedelige serie Klem in de draaideur (VPRO), die het conflict in 1998 tussen minister van Justitie Winnie Sorgdrager en de door haar benoemde voorzitter van de procureurs-generaal Arthur Docters van Leeuwen dramatiseert. Beide leden van D66 waren min of meer buitenstaanders in de Haagse politiek en konden het aanvankelijk goed vinden.

Het scenario van Ger Beukenkamp suggereert zelfs dat er erotische spanning broeide tussen de beide protagonisten van het drama. Beukenkamp interpreteert er niet alleen op los, maar maakt de zaak ook onnodig ingewikkeld. Terwijl de kwestie eigenlijk lijkt te draaien om de verwatenheid van de top van het openbaar ministerie, psychologiseert de tv-serie over een ijdele vrouw en een cynische gnoom, en haalt er van alles bij dat niet goed uitgewerkt wordt, van de neerbuigende reactie van premier Kok tot een chantabele positie van minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo. Het ontslag van Docters van Leeuwen blijft buiten beeld, en veel andere kernaspecten, zoals de exacte rol van secretaris-generaal Borghouts, komen niet goed uit de verf. Ook de regie van Peter de Baan is niet erg consequent; sommige acteurs, zoals Thom Hoffman als Docters van Leeuwen en, met groot succes, Tom Jansen als Van Mierlo, doen hun uiterste best imitaties te leveren, terwijl Tamar van den Dop juist niet op Sorgdrager probeert te lijken. Het baseren van tv-drama op binnenlandse politieke kwesties verdient navolging, maar dan moet je meer tijd nemen of consistenter zijn. Nu zwalkt Klem in de draaideur ongemakkelijk tussen Kopspijkers-pruikenparade, historische reconstructie en zielkundig gemotiveerd moralisme.

    • Hans Beerekamp