`We hebben alleen de toiletpotten vervangen'

Wat Kinderdijk dit weekend overkwam, gebeurde deze zomer in Moordrecht. Het hele dorp won de ZomerKanjer van de Postcode Loterij. De hoofdprijs ging naar de Zwanendreef. Tien families in de straat wonnen samen 4,3 miljoen euro. Hoe is het met hen nu ze rijk zijn?

Postcode 2841 NT, Nico Tinus. ,,Ik vind het nog steeds pijnlijk'', zegt Tamara Tensen (27), hoogzwanger van haar tweede kind. Ze laadt samen met haar dochtertje Kyara (2) de boodschappen uit haar auto voor de deur van Zwanendreef 15. ,,Elke keer als ik mijn postcode moet opgeven, denk ik er weer aan.''

Toen op 30 augustus dit jaar de ZomerKanjer van de Postcode Loterij in haar straat viel, won zij niks. ,,We hebben lang meegedaan. Twee jaar geleden hebben we onze loten afgezegd. Het werd te duur, en je wint toch nooit wat.'' Zij werkt in de bediening bij de Pleisterplaats, een wegrestaurant. Haar man Pieter is vrachtwagenchauffeur. ,,We hadden het goed kunnen gebruiken.'' En toch, zegt ze, zijn er mensen die blij zijn dat wij niks kregen. Ze zeiden: ,,Mooi dat die van Tensen geen loten hebben.''

Bij de Postcode Loterij is de postcode het lotnummer. En heel Moordrecht, een dorpje met achtduizend inwoners vlak onder Gouda, heeft dezelfde vier cijfers in de postcode. Iedereen met een lot won een beetje. Maar de straat met postcode 2841 NT, de Zwanendreef in de nieuwbouwwijk Moordrecht-Noord, won de hoofdprijs. Tien families wonnen samen 4,3 miljoen euro.

Ton Huijsmans (59) won ook niks. Hij schoffelt in de tuin naast zijn voordeur aan de Zwanendreef. Hij had een lot, dat wel. Alleen, zijn voordeur zit aan de verkeerde kant. Volgens de bouwtekening is zijn échte voordeur net om de hoek, en hij was vergeten `de boel om te zetten'. En dus is zijn adres Ooievaardreef nummer 1. En is zijn postcode niet 2841 NT, maar 2841 PA. Hij kreeg geen twee ton, maar 485 euro.

Huijsmans kan er hartelijk om lachen. Hij is niet teleurgesteld en hij is niet jaloers op zijn buren. Maar hij weet wel precies wat iedereen heeft gewonnen en wat ze ermee hebben gedaan. Die van Veldhoen, twee ton, heeft nu een boodschappenautootje. Die nieuwe zwarte Opel is van nummer 13, daar wonnen ze vier ton. De Marokkaanse familie even verderop had een of twee loten. Vink, met acht ton, heeft zijn huis verbouwd. En dan natuurlijk familie Gouw. De hoofdprijs van 1,6 miljoen euro ging naar de familie in het enorme huis met blauwe kozijnen, waar Dick Gouw met zijn tweede vrouw en 11 van zijn 16 kinderen woont. Ze gaan binnenkort verhuizen. Huijsmans: ,,Ze gaan kleiner wonen. In Reeuwijk.''

Aan het einde van de straat, tegenover het huis van Huijsmans, staan vier woonwagens. Yolanda (37), Zwanendreef 16, doet de deur open. Ze wil niet met haar achternaam in de krant. Ze wordt, zegt ze, nog zeker drie keer per week lastig gevallen sinds ze de prijs heeft gewonnen.

Op zaterdagavond won ze twee ton, op zondagavond was dat op televisie te zien. ,,Op maandag stond ik bij de Lidl. Zegt een vrouwtje tegen me: jij kan nu toch zeker wel bij Albert Heijn kopen.'' Toen heeft ze haar lange blonde haar kort geknipt en rood met zwart geverfd.

Direct na de uitzending op de televisie kwam haar schoonvader, die naast haar woont, binnen rennen. Hij was gebeld door mensen uit Friesland. ,,Hij was zo blij. Hij zei: `Ze kunnen je beter maken'.'' Daarna belde iemand uit Duitsland met hetzelfde aanbod. ,,De eerste tien telefoontjes geloof je.''

Ze pakt een oranje videoband uit een la onder de tafel en stopt hem in de recorder. Er is een half uur gefilmd, zegt zij. ,,Maar ze zenden het meest emotionele moment uit.'' Het fragment duurt nog geen twee minuten: Jolanda zit naast Winston Gerschtanowitz, presentator van de Postcode Loterij. Zij huilt. Haar man zwijgt. In haar hand een grote cheque met daarop in grote letters: 205.851 euro. ,,Natuurlijk ben ik wel blij'', zegt ze in de camera. ,,Maar het kan me niet beter maken.'' Yolanda is voor de tweede keer geopereerd aan een kwaadaardige hersentumor. Dat was twee weken na de uitzending van de Postcode Loterij. Ze wordt nu, tot het einde van het jaar, elke dag bestraald in het Westeinde ziekenhuis in Den Haag.

Yolanda zette een deel van het geld apart voor haar twee kinderen. En ze wil, dat zei ze ook al tegen Gerschtanowitz, nog zo graag een keer naar Mexico. ,,Het lijkt me een mooi land, aardige mensen. Ik heb het op televisie gezien.'' Een zestiendaagse reis, met hotel en zwembad. ,,Maar die reis hadden we toch wel gemaakt.''

Als ze mocht kiezen, zegt Yolanda, zou ze het geld zo willen teruggeven. ,,Iedereen weet ineens wie je bent. Bij de bank kennen ze ineens je naam. Beleggingskantoren sturen bloemen.'' Een buurvrouw die ze nauwelijks kende, kwam op de koffie. Ze had schulden. In haar café `t Loze Vissertje verwacht iedereen een rondje van haar. Nu nog steeds. ,,Dan moet je hard zijn.'' Yolanda had, in elk geval, anoniem willen blijven.

We moeten de uitslagen bekendmaken, zegt Lisette Schoone van de Postcode Loterij. ,,En daarmee worden de winnaars zichtbaar. Dat is ingebed in ons systeem. Mensen doen mee met hun postcode.'' De prijsuitreiking in Moordrecht werd vooraf zorgvuldig geregisseerd. Direct nadat de notaris de winnende postcode trok – dat was maandag – gingen medewerkers onopvallend kijken wie waar woont. Folders met de winnende cijfers werden door het hele dorp verspreid. De winnende letters worden tot het allerlaatste moment geheim gehouden. ,,Iedereen werd gek'', zegt Yolanda.

Riny van der Bie, in augustus nog burgemeester van Moordrecht, kreeg op dinsdag een telefoontje: ,,Ze wilden een feest voor het hele dorp geven.'' Endemol, dat de televisieopnames verzorgt, stuurde een lijstje met zaken die geregeld moesten worden. Van der Bie: ,,Zij zijn een goedgeoliede machine, gewend om het volk te vermaken. Endemol kun je wel een feestje laten bouwen.'' Er moest een helikopter kunnen landen (daar zat zanger Jamai in), politie en brandweer moesten paraat staan. Vergunningen moesten worden geregeld.

,,Het is niet onprettig, ook al moet het snel'', zegt Peter Neeb. Hij is sinds oktober waarnemend burgemeester. ,,Ik heb het meegemaakt toen ik burgemeester in Zundert was. Je krijgt een evenement in de schoot geworpen, stom om het niet te gebruiken. Je gemeente is, hoe vluchtig ook, in the picture.''

Op zatermiddag 30 augustus was het feest. Toevallig was er die dag ook braderie. Jamai trad op, Gerard Joling, Nance. Om vijf uur was het afgelopen. En nog steeds wist niemand welke straat gewonnen had. Burgemeester Riny van der Bie: ,,Toen kreeg ik het in vertrouwen te horen. Ik ben als een speer naar huis gegaan. De Zwanendreef. Dat is bij mij om de hoek.''

,,We waren net klaar met eten'', zeggen Bep en Henk Knoop-Lamers van Zwanendreef 13. Bep: ,,Ik zei tegen mijn dochter: ruim snel de boel, want er gaat iets gebeuren.'' Henk: ,,Een groepje kinderen belde aan. En meteen daarna kregen we de horde over ons heen. Meteen stond er vijftien man binnen. Een cameraploeg. Fotografen. Veiligheidsmensen. Je kunt achteraf iets tekenen dat je niet op tv wil, maar je komt niet eens op het idee te weigeren. Je hebt net een mega-bedrag gekregen.'' Bep en Henk, zij werkt in de thuiszorg en hij is afdelingschef bij een bakkerij, kregen 228.723 euro. Hun dochter van dertig ook. Bep: ,,Ze woont in Rotterdam, maar ze had zich vergeten uit te schrijven.''

Jan en Marijke Veldhoen van nummer 20 hadden ook een lot. Jan Veldhoen: ,,Het circus was al in de straat. Ze begonnen bij de laagste huisnummers, wij waren de laatsten. Op het moment dat presentator Martijn Krabbé aanbelt, word je acteur. Dus ik zeg tegen Krabbé: `Waar bleef je nou. Ik dacht dat je nooit zou komen'.'' En dan, zegt Veldhoen, zeggen ze aan het einde van de opnames: `Zullen we nog één spelletje spelen? Ren even rond de tafel, zo blij ben je met de prijs.' Natuurlijk doe je dat. Het is de Efteling.''

Toen de cameraploeg bij Veldhoen stond, was er aan de andere kant van de straat al ruzie. `De duvel schijt altijd op een hoop', had een vader tegen zijn zoon gezegd, die wél had gewonnen. Hoe het precies is gegaan die avond weet niemand meer. Maar de politie moest erbij komen om een einde te maken aan de vechtpartij.

Jan Veldhoen heeft een bedrijf aan huis, hij verkoopt vloerbedekking. Zij werkt in de plaatselijke kapsalon.

Samen zaten ze in de gemeenteraad voor Moordrechts Belang. Ze zijn er inmiddels mee opgehouden. ,,De gemeentepolitiek is een amateuristisch zooitje geworden.'' Riny van der Bie, de burgemeester kennen ze goed. ,,Ze kwam die avond nog even bij ons schuilen. In twee dagen tijd had ze van alles op haar bordje gekregen. Of ze maar even de openbare orde en veiligheid wilde regelen. Ze zijn heel brutaal: ze overhandigen een lijstje met wensen en regel het maar. Moordrecht is een kleine gemeente, we zitten tussen tafellaken en servet. Dat soort zaken ís voor ons niet makkelijk te regelen. Maar, zegt de Postcode Loterij dan, we kopen 1.600 sateetjes bij de plaatselijke slager, en de broodjes bij de bakker, dus jullie worden ruimschoots gecompenseerd.'' Of het dat nou geweest is, of de aanslag op haar huis een maand eerder door Molukse jongeren, toen het feest voorbij was werd de burgemeester ziek. De maandag na het feest stond in de Moordrechtse Courant dat haar spreekuur niet zou doorgaan.

Voor Jan en Marijke Veldhoen was de twee ton hun redding. Jan Veldhoen werkte tien jaar voor een Zwitserse fabrikant. Hij was ontslagen en voor zichzelf begonnen. ,,Een ramp in deze tijd.'' Ze hadden net de rekening binnen voor de schoolboeken van hun jongste zoon. Hij kon het niet betalen. ,,Heel pijnlijk.'' Hij wijst naar buiten. ,,Weet je wat ik in de garage heb staan?'' Daar liggen 250.000 zakjes kruidenmix voor vlees. ,,Om in het weekeinde op de markt te verkopen. Je moet je vrije tijd rendabel maken.'' En als dat ook niks zou worden, zouden ze hun huis te koop zetten.

Van de 170.000 euro die na belastingaftrek overbleef, ruimden ze `de lijken in de kast' op. En ze kochten twee stoelen. Een lamp. Een computer voor de jongens. En een autootje (een Smart) voor haar. Tot in Zwitserland wisten ze dat Veldhoen had gewonnen. ,,Ik zou weer wat klussen gaan doen voor mijn oude werkgever. Ik was meteen mijn onderhandelingspositie kwijt.''

Dat Dick Gouw met zijn zestien kinderen had gewonnen, lazen ze tot in New York. Veldhoen: ,,Alles ligt op straat. Bij ons in het klein, bij hem in het groot.'' Gouw heeft zelf `geen enkele behoefte' om nog met iemand te praten over zijn prijs. Zijn ex-vrouw wel. Françoise Nourry, de moeder van vijftien kinderen, deed haar verhaal in de Telegraaf. Zij leeft sinds de scheiding van een WAO-uitkering in een flatje in Gouda. ,,Nu Dick rijk is, kan hij dokken.'' Inmiddels weet ook iedereen dat zijn tweede vrouw en haar kind, ze was zijn vroegere huishoudster, weg zijn.

Bep Knoop van nummer 13: ,,Als ik de boodschappen aan het uitladen ben, zie je mensen kijken. Wat of ik nou weer heb gekocht.'' En toen ze met vakantie naar Curaçao gingen, zág je de mensen denken. ,,Die reis hadden we al geboekt. Dat doen we altijd aan het begin het jaar.'' Yolanda van nummer 16: ,,Iedereen zei, je moet een feest geven. Ik had een genodigdenlijst met honderdvijftig man. Ik dacht: ik lijk wel gek. Ik heb het geld ook maar gekregen.''

Frans Vink en zijn vrouw Teuni, allebei 69, wonen op Zwanendreef 4. Ze wonnen 846.000 euro, ze hadden vier loten. Ze hebben niks gekocht van hun geld. ,,We hebben de toiletpotten in huis vervangen. De badkamer niet, die was nog prima.'' Hun middelste zoon (42) is verstandelijk gehandicapt en woont in een gezinsvervangend tehuis. Frans Vink: ,,Ze willen het tehuis verbouwen. Ik vind: dat moet van de algemene middelen waar we allemaal flink aan meebetalen. Wij zullen eens kijken of we wat kunnen bijdragen. Dan moet je denken aan een televisie.''

Bep en Henk Knoop gaven geld aan de Cliniclowns (,,daar ben ik gek mee'') en aan de Kankerbestrijding (,,twee zussen van me zijn aan kanker overleden''). Jan en Marijke Veldhoen betaalden de advocaat van hun overburen. Een gezin uit Azerbajdzjan dat er al tien jaar woonde en uitgezet zou worden. Zondag, nu twee weken geleden, maakte de dominee bekend dat het gezin mocht blijven. Iedereen applaudisseerde. Maar niemand weet wie het gezin geholpen heeft.

Op televisie hebben ze het over een mega-bedrag, zegt Yolanda. ,,Maar dat valt wel mee.'' De belasting houdt een kwart in. ,,En als je het op een gewone betaalrekening laat staan, vreet de belasting het op. Elk jaar gaat er 1,2 procent vermogensbelasting af.'' Henk Knoop: ,,Met zo'n bedrag ga je echt niet stoppen met werken. Je kunt financieel wat makkelijker dingetjes doen.'' Bep Knoop: ,,Ik durf het bijna niet uit te geven. Het is zonde om het op te maken.''

Speciaal voor de prijswinnaars was er 's avonds nog een apart feest in een hotellobby in Capelle aan den IJssel. Yolanda: ,,Drie drankjes en twee toastjes en dat was het.'' Bep: ,,De miljonairs krijgen een hele dag, met een diner. Voor ons was het wel heel summier. Kleine bedragen zijn niet belangrijk.'' Burgemeester Van der Bie kwam aan met één bosje bloemen. Yolanda: ,,En de bos zonnebloemen die de Postcode Loterij bij zich had, namen ze ook weer mee naar de buurvrouw.''