Regels veevoer vaak ontdoken

Met het eerste geval van de gekkekoeienziekte BSE in de VS, richten de ogen zich op de voerfabrikanten. Die lappen de regels aan hun laars, aldus een vorig jaar gepubliceerd rapport.

Amerikaanse veevoerfabrikanten lappen de regels aan hun laars. Dat was de strekking van een kritisch rapport dat het onderzoeksbureau van het Amerikaanse Congres, de General Accounting Office (GAO), vorig jaar publiceerde.

In 1997, het jaar dat BSE voor het eerst in Nederland werd geconstateerd, verscherpte Amerika de maatregelen om de dodelijke hersenziekte buiten zijn landsgrenzen te houden. Er werd een verbod afgekondigd op het verwerken van slachtafval van runderen in rundervoer – voer wordt gezien als de belangrijkste route van besmetting met BSE. Hersenen en ruggenmerg mochten niet meer in het voer komen, omdat zich juist in die weefsels de schadelijke prionen, de veroorzakers van BSE, opstapelen. Voor schapen en geiten werden dezelfde regels van kracht.

Maar volgens het rapport van de GAO zijn sindsdien maar weinig bedrijven geïnspecteerd. De kritiek richtte zich daarmee ook op de Food and Drug Administration (FDA), die toeziet op de veiligheid van diervoer. De FDA zou dat volgens de GAO onvoldoende hebben gedaan.

De geldende maatregelen zullen nu, na de constatering van het eerste BSE-geval in de VS, vast en zeker allemaal tegen het licht worden gehouden. Ron DeHaven, hoofd van de Amerikaanse veterinaire inspectiedienst, heeft al aangekondigd dat het jaarlijks aantal geteste runderen waarschijnlijk zal worden opgevoerd. Dat aantal bedraagt nu circa 40.000 dieren. Dat is weinig, in een land waar jaarlijks miljoenen runderen worden geslacht. Alleen al in Nederland vinden er jaarlijks meer dan een half miljoen tests plaats. Net als in Japan, waar twee jaar geleden BSE werd geconstateerd.

In Nederland zijn de maatregelen stapsgewijs opgevoerd sinds 1986, toen voor het eerst BSE werd geconstateerd in Groot-Brittannië, de brandhaard van deze ziekte. Sinds 1989 is in Nederland iedere eigenaar en dierenarts verplicht aangifte te doen bij de overheid van een rund dat verschijnselen heeft die lijken op BSE. Sinds 1997 is het verplicht om zogeheten risicoweefsel bij de slacht te verwijderen – drie jaar geleden werd dat verbod in heel Europa van kracht. Bij runderen, geiten en schapen die ouder zijn dan een jaar gaat het om hersenen, ogen, amandelen, bepaalde delen van beenderen, en ruggenmerg. Bij runderen wordt niet alleen het ruggenmerg, maar ook de wervelkolom verwijderd. Bovendien moeten de darmen eruit. Bij schapen en geiten is het verplicht de milt te verwijderen.

Het gaat nog verder. Sinds 1 oktober 2000 is het gebruik van diermeel in voer verboden. Dat verbod is in Europees verband afgekondigd en geldt niet alleen voor runderen, maar voor alle landbouwhuisdieren zoals schapen, geiten, varkens en kippen. In Nederland worden sinds 1 januari 2001 alle runderen ouder dan dertig maanden bij slacht op BSE getest.

Door het opvoeren van de regels komen meer BSE-gevallen aan het licht. In Nederland werden van 1997 tot 2000 elk jaar twee gevallen gerappoorteerd. In 2001 ging het om 20 gevallen, in 2002 om 24. En dit jaar gaat het, tot dusver, om achttien gevallen. Toch zijn de tests niet waterdicht. Ze detecteren de prionen alleen als de ziekte op het punt van uitbreken staat. Het kan dus zijn dat er toch besmette dieren in de slachtlijn terecht komen. Daarom blijft de verplichting op het verwijderen en vernietigen van risicoweefsel van kracht.

In spiervlees (biefstuk, runderlappen) zijn nog nooit prionen aangetroffen. Hetzelfde geldt voor melk. Die producten worden als veilig beschouwd. Bij varkens en kippen is de dodelijke hersenziekte nog nooit geconstateerd.

De FDA heeft al laten weten de regels voor veevoer te willen uitbreiden. Het verbod op het verwerken van risicoweefsel zou niet alleen moeten gelden voor voer van runderen, geiten en schapen, maar voor alle landbouwhuisdieren. Nu mag risicoweefsel nog worden verwerkt in kippenvoer, en kippenafval mag nog worden verwerkt in rundervoer. Zodat er een mogelijke besmettingsroute is. Die route wil de FDA nu verbreken.

    • Marcel aan de Brugh