Paul van Kemenade vernieuwt zich

Nieuw was het toverwoord bij Paul van Kemenade, die in het Tilburgse Paradox een opgefrist kwintet presenteerde met twee nieuwe leden en een heel nieuw elan. De nieuwkomers zijn zo verschillend van hun voorgangers dat het direct effect heeft op het geluid van de al twee decennia oude groep.

Trombonist Hans Sparla is vervangen door Louk Boudesteijn, die een stuk hoekiger de notenslingers van de breedsprakige leider ondersteunt waardoor de frontline aan coherentie wint.

De ritmesectie is juist wat losser gaan zitten door de wissel van Wiro Mahieu voor oudgediende Eric van der Westen. Mahieu is geen groovende snarenplukker of controlerende timekeeper maar omspeelt de melodie op een bijna dansende manier.

Met zichtbaar plezier zette het vijftal zijn tanden in een reeks composities, die op hun beurt weer zo nieuw waren dat sommige stukken zelfs nog geen titel hadden. En ook hier was een verandering voelbaar.

Wellicht geïnspireerd door de transfers binnen zijn band heeft Van Kemenade langere stukken geschreven met een collage-achtige structuur. Gebleven is zijn typische lyriek vol krullen en boogjes, maar de romantiek is ingeruild voor een rockgevoel – wat werd versterkt door Jeroen van Vliets overstap van vleugel naar ronkend elektrisch orgeltje.

Ook Van Kemenades Stranger than... Paranoia-festival heeft in zijn elfde editie een kleine metamorfose ondergaan. De matinee heeft zijn intrede gedaan en naast concerten ook dansvoorstellingen en een theaterstuk.

Muzikaal was het festival altijd al breed georiënteerd en kan het wedijveren met het Amsterdamse Klap op de Vuurpijl-festival van Willem Breuker, waarmee dit jaar voor het eerst intensief wordt samengewerkt.

Dat de Combustion Band werd aangetrokken als festivalopener is tekenend voor het dwarse karakter van het Tilburgse festival. Paradox mag dan een warm nest vol gezelligheid zijn waar de kerstman met een winkelmandje de glazen ophaalt en de presentator het voor elkaar krijgt een kwartierlange kerstmop te vertellen zonder clou, er staat toch maar mooi wel een stevige portie moderne gecomponeerde muziek op het programma. De twaalfkoppige Combustion Band is ooit opgezet om het sleutelwerk Horses of Instruction van `punkcomponist' Steve Martland te vertolken. De ongebruikelijke bezetting met koper, rieten, elektrisch gitaar, basgitaar, viool en marimba beviel zo goed dat andere componisten werd gevraagd ook stukken te schrijven.

Grond van Renske Vrolijk borduurde voort op de stampende, staccato spierballenmuziek van Martland waar de Combustion Band mee opende. Maar in de daarop volgende stukken van Frank Crijns en Loek Numan verschoot het groepsgeluid van kleur door de inzet van achtereenvolgens wringende dissonanten en een lichtvoetiger, swingende toets. Door die uitgekiende spanningsboog groeide het orkest gaandeweg in dynamiek om knallend af te sluiten met John Korsuds funky antwoord op Martlands startschot.

Concert: Festival: Stranger than.... Paranoia. Gehoord: 24/12 Paradox, Tilburg. Festival loopt t/m 29/12.