Janine Jansen excelleert in Messiaen

Delft heeft zijn kamermuziekfestival rondom violiste Isabelle van Keulen en in Utrecht is nu het eerste jaarlijkse festival rond violiste Janine Jansen van start gegaan. Zaterdag, in de kleine zaal van Muziekcentrum Vredenburg, speelde klarinettist Paul Meyer een op zijn minst gelijkwaardige rol in werken van Brahms en Messiaen. Bij Brahms gaat het om vijfenveertig maten uit het Adagio van het Klarinetquintet in b op.115. Zigeunerachtig zwierig en quasi-improviserend herinneren ze eraan dat de klarinet oorspronkelijk is ontworpen speciaal voor het hoge register. Nog extremer en flatteuzer etaleert Messiaen de mogelijkheden van het instrument in de solo Abîme des oiseaux uit het Quattuor pour la fin du temps.

De eerste klarinettist die zijn naam verbond aan de late kamermuziek van Brahms was Richard Mühlfeld, wiens spel doorgaans in bewonderende termen wordt omschreven, ten onrechte, want kenners waardeerden zijn fraaie techniek maar niet zijn starre logge toonvorming.

Pas met Leopold Wlach kreeg Brahms' muziek wat haar toekwam: die zigeunerachtige zwier en souplesse. Paul Meyer musiceert meer Wlach-achtig elegant, drukt zijn medespelers allerminst Mühlfeld-achtig naar de zijlijn. Dat was eerder andersom het geval: met name cellist Mischa Maisky domineerde te veel.

De uitvoering van Messiaens kwartet werd daarentegen gekenmerkt door een lichte toets, Christian Poltéra heeft een helderder toon. Alleen het vibrato is wat opdringerig.

Meyer overtrof zichzelf in Messiaens van violet naar opaal opstijgende kleurenpracht. Hetzelfde gold voor Janine Jansen in de afsluitende lofzang, tevens verzinnebeelding van de hemelvaart, Messiaens geliefdste thema. Jansen nam daarin alle risico's in een zeldzaam etherische lezing. Messiaen zou ervan hebben genoten, en als engelen bestaan hielden ook zij hun adem in.

Concert: Eerste Internationaal Kamermuziekfestival Utrecht. Werken van Brahms en Messiaen. Gehoord: 27/12 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Radio 4: 19/1 15 uur.

    • Ernst Vermeulen