Iraanse aardbeving was te verwachten

De aardbeving in Iran had plaats in een gebied dat zeer vaak door bevingen wordt getroffen. De ramp kwam niet als een verrassing.

Hoe gruwelijk de gevolgen van de recente aardbeving in Iran ook zijn: het was een te verwachten ramp. De beving had plaats in een gebied dat zeer frequent door aardbevingen wordt getroffen. Het geschatte aantal slachtoffers is hoog, maar niet uitzonderlijk. In de vorige eeuw hebben zich wel twintig bevingen voorgedaan waarbij evenveel of veel meer slachtoffers vielen. Vooral China werd zwaar getroffen. In juli 1976 kwamen bij een aardbeving bij Dangshan 245.000 mensen om het leven.

Iran zelf wordt zo ruwweg eens per drie jaar door een zware aardbeving getroffen. In juni 1990 had bij Rasht een beving plaats met een kracht van 7.7 op de schaal van Richter, waarbij ongeveer 35.000 doden vielen. Verwacht zou dus mogen worden dat Iran over een goed geoliede rampenorganisatie beschikt, wat niet het geval is.

Met het voorspellen van aardbevingen zijn nog geen grote successen geboekt. Wel kan op grond van statistische registratie van aardbevingen tamelijk secuur worden aangegeven waar de risico's het grootst zijn. Het mechanisme achter de bevingen is bekend: opbouw en plotselinge ontlading van spanningen in de bovenste aardkorst onder invloed van langzame bewegingen van aardgesteenten. Er is daardoor enig zicht op het vroeg signaleren van spanningsopbouw met behulp van satellieten. Dat zal moeten worden geautomatiseerd, want er doen zich jaarlijks wel 50.000 aardbevingen voor die zo sterk zijn dat ze zonder instrumenten worden waargenomen. In een enkel geval is de verplaatsing van de gesteenteschollen ook aan de oppervlakte te zien. Dat was het geval bij de grote aardbeving in Californië in 1906.

Het aardbevingsgebied van Iran ligt op een lange, brede gordel (soms wel de Mediterraan-Aziatische gordel genoemd) die loopt van de Azoren door de Middellandse Zee en Turkije via Iran naar de Himalaya en verder. Helaas is het gebied zo breed dat het ondoenlijk is er bebouwing te verbieden. Wel kan men er de nieuwbouw aanpassen aan het grote risico van bevingen, zoals in Japan en Californië gebeurt. Zelfs wolkenkrabbers blijken flinke bevingen te kunnen doorstaan als ze op de juiste manier worden gebouwd. Meer nog dan de kracht van de trilling waaraan gebouwen worden onderworpen, is vaak de frequentie daarvan bepalend voor de schade.