Griekse mythes als marathon

In Scheveningen ging gisteren de bijna elf uur durende toneelmarathon `Tantalus' in première; een dagje uit dat de bezoekers naast artistiek genoegen het gevoel geeft een prestatie te hebben geleverd.

Bijna elf uur lang naar een toneelstuk kijken; dat is meer dan een gezellig uitje dat is een prestatie. De gelukkige bezoekers die gisteren in Scheveningen de première bijwoonden van toneelmarathon Tantalus van Toneelgroep de Appel, kunnen vandaag thuis en op het werk bewonderende blikken oogsten. Het aardige van meedoen aan een marathon is dat je geen mooi record hoeft neer te zetten; het meedoen is al een prestatie op zichzelf. En vergeet het gevoel van saamhorigheid niet. `Wij' hebben dit samen volbracht. Het langdurige applaus na afloop was dan ook een beetje voor de klappers zelf.

De Britse regisseur John Barton, werkzaam bij The Royal Shakespeare Company, werkte tien jaar aan zijn stuk, waarin hij de vele oud-Griekse mythes rondom de Trojaanse Oorlog aan elkaar plakte. Tien jaar oorlog, zeven jaar nasleep en vele koninklijke moorden trekken voorbij. De Appel werkte maanden aan deze Nederlandse versie, die tot eind mei in het Scheveningse Appeltheater is te zien.

Op zichzelf valt de prestatie voor de toeschouwers ook wel weer mee. De toneelmarathonloper hoeft slechts zwijgend op een stoel te zitten, er is genoeg vermaak voorhanden, en om de drie kwartier is er een pauze. Dat is eigenlijk jammer, die acht pauzes. Als je net in het verhaal zit, moet je alweer naar de bar. Ook wordt zo de theaterdag onnodig opgerekt. Met minder pauzes waren we voor het achtuurjournaal thuisgeweest. De prestatie valt helemaal in het niet vergeken bij wat de zestien spelers moeten doormaken: urenlang praten, rondlopen, over de grond rollen en verkleden. Ze spelen vele dubbelrollen en moeten ook nog een kunstmatige regen- en sneeuwbui doorstaan. Bovendien moeten zij de marathon vijftig keer lopen.

Tantalus kost de Appel 450.000 euro, eenderde van de jaarlijkse subsidie die de groep van de gemeente Den Haag krijgt. Sinds drie jaar geleden de rijkssubsidie werd gestaakt, leeft de groep van gemeentesubsidie. De Appel hoopt met de kaartverkoop een half miljoen terug te verdienen. Een kwart van de kaartjes voor de vijftig voorstellingen is reeds verkocht. Als het stuk niet goed loopt, is dat volgens zakelijk directeur Gerrit Dijkstra het einde van De Appel. Veel geld en moeite ging in de verbouwing van het eigen theater zitten. In het Appeltheater zijn een keuken en twee eetzalen voor de lunches en diners ingericht. De tribunes zijn verhoogd om de speelvloer wisselende niveaus te geven.

De Duitse regisseur Peter Stein vond begin jaren tachtig de toneelmarathon uit, met zijn Oresteia en Faust die tot lang na middernacht duurden. De Appel bracht in de jaren tachtig zelf ook een zeer langdurige Faust. In Nederland ligt het record bij Ten oorlog (1997), een bewerking door Tom Lanoye en Luk Perceval van Shakespeare's toneelstukken over de Rozenoorlogen. Ten oorlog duurde twaalf uur, met vier korte pauzes.

RECENSIE: pagina 8