`Vloei, bittere tranen, vloei'

De enscènering van Moessorgski's opera Boris Godoenov die de Russische filmregisseur Andrej Tarkovski in 1983 maakte voor het Londense operahuis Covent Garden werd in 1990 vastgelegd in het Mariinski Theater in Sint Petersburg en staat nu op dvd. Voor Nederlandse muziekliefhebbers doet deze Boris vertrouwd aan: Valery Gergjev, chef in Rotterdam en in Sint Petersburg, dirigeert. En tal van beroemde Russische zangers die we hier horen, zoals Sergei Leiferkus, Larissa Djadkova, Olga Borodina en Alexei Stebljanko waren ook in ons land te horen. Dat geldt ook voor Robert Lloyd, de Engelse vertolker van de titelrol, die Boris ook op zeer indrukwekkende wijze zong in de Matinee op de Vrije Zaterdag en bij de Nederlandse Opera.

Tarkovski's enscènering presenteert Boris Godoenov in de meest complete versie als de opera van het eeuwige Russische leed: de ellende van de `Tijd der Troebelen' rond 1500 is van alle tijden. Prachtig gestileerd sociaal realisme gaat hier samen met een aansprekende symboliek: een luidklok en een slinger met aan de onderkant een globe. De tijd verglijdt voor tsaar Boris in dit sterk psychologische stuk van Poesjkin over de legitimatie van de macht. Tsaren komen en gaan maar het Russische leed blijft altijd bestaan. Hartverscheurend is aan het slot het lied van de simpele joeridivi het woud van Kromy: `vloei, bittere tranen, vloei.' Een engel beziet het machteloos.

Boris Godoenov (Philips 075 089-9)

    • Kasper Jansen