Pianoles heeft onmiddellijk effect op de hersenen

Al in de eerste minuten van een piano-oefening ontstaat in de hersenen een directe verbinding tussen het horen van de toon en het bewegen van de vinger. Na een paar weken pianoles is deze verbinding als relatief stevig gevestigd. Ook als een pianist alleen maar naar een ingestudeerd melodietje luistert wordt ook zijn motorische hersenschors actief. Dit blijkt uit een EEG-onderzoek waarbij muzikaal onervaren proefpersonen pianoles werd geven in een eenvoudig melodietje (te spelen door één hand) op een elektronische piano. Bij de ene groep veranderde er niets aan de toetsen (zoals ook normaal is), bij de andere groep werden de tonen onder de toetsen na iedere les willekeurig gewisseld (BMC Neuroscience, 15 okt).

Uit andere onderzoeken is al langer bekend dat bij beroepspianisten de motorische cortex automatisch actief wordt als ze naar pianostukken luisteren die ze zelf ook gespeeld hebben. Hun vingers willen meebewegen. En andersom ook: als beroepsviolisten de eerste zestien maten van Mozarts vioolconcert in G tikken (dus alleen ritme, zonder tonen) slaat onmiddellijk hun auditieve cortex aan. Bij amateur-violisten gebeurde dat niet. Uit weer ander onderzoek is bekend dat bij beroepsmusici een bepaald deel van de auditieve cortex (de winding van Heschl) twee maal zo groot is als bij anderen. Bij amateurs was ook wel wat vergroting, maar niet zoveel.

De onderzoekers van het onderzoek in BMC Neuroscience vroegen zich af of al deze effecten nu het gevolg zijn van jarenlange oefening (in het laatste geval waarschijnlijk, maar in de eerste niet vanzelfsprekend) of ook veel sneller ontstaan. De truc met de telkens willekeurig omgestemde piano bood uitkomst. Bij de gewone-pianogroep werd de motorische cortex ook actief bij het alleen beluisteren van het melodietje, bij de controlegroep niet. De onderzoekers benadrukken de robuustheid van dit effect, dat werd bereikt ondanks de grote variatie in prestatieniveau van de proefpersonen. In tegenstelling tot wat de meeste muziekopleiders denken, ontstaat de hersenverbinding tussen hand en tonen al in de eerste weken van de opleiding, en niet pas na tientallen jaren van oefening, aldus de onderzoekers.

    • Hendrik Spiering