Lewinsky, onverklaarbaar fascinerend

,,Ik zei tegen mezelf: je bent jong, het is de president, hij is schattig, het is wel gaaf. Onverantwoordelijk, maar gaaf.'' Aan het woord is Monica Lewinsky, die als stagiaire op het Witte Huis tussen 1996 en 1998 een seksuele relatie had met de toenmalige president Bill Clinton.

Nadat ze in januari 2001 van haar door de FBI opgelegde zwijgplicht was ontheven, onderwierpen de filmmakers Fenton Baily en Randy Barbato haar aan een driedaagse publieke ondervraging door studenten en andere nieuwsgierigen. En hoewel er niets nieuws bekend wordt over een van 's werelds meest bekende affaires, is de documentaire onverklaarbaar fascinerend.

Monica vraagt het publiek vooral om medeleven. In kleermakerszit gezeten op een podium probeert ze haar kant van het verhaal te verkopen: soms grappig en speels, dan weer uitdagend wulps of onbeholpen, het huilende kleine meisje dat haar haar zenuwachtig uit het gezicht veegt.

Ze heeft spijt, zegt ze. Niet voor wat ze Clintons vrouw Hillary en dochter Chelsea heeft aangedaan, maar voor datgene dat ze haar eigen familie heeft aangedaan: ,,Niemand vraagt de president ooit of hij wel dacht over mijn familie'', zegt de woedende minnares. ,,Is niet diegene die getrouwd was het meest verantwoordelijk?''

In deze rol is Monica ook het meest sympathiek en écht: je voelt de gekrenkte trots als de minnares bemerkt dat haar minnaar niets van haar wil weten (ook al had ze kunnen leren van een eerdere verhouding met haar, eveneens getrouwde, leraar). En als Monica over het verraad van Linda Tripp – die de telefoongesprekken waarin Monica over Clinton vertelt doorspeelde aan onafhankelijk aanklager Kenneth Starr – spreekt, spat de furie van het scherm.

Maar zelden brengt het publiek Monica uit haar evenwicht. De tranen, de pauzes na een vraag: ze zijn te berekenend. Bij het publiek bewerkstelligt ze daarmee wat ze wilde: medeleven voor het meest sympathieke karakter in een soap, dat rampzalig in de liefde is en weinig mensenkennis had. Een man die haar vraagt hoe het voelt `de koningin van het pijpen' te zijn, wordt door de omstanders – die vrijwel allemaal even oud zijn als Monica (28) – uitgejouwd. ,,We staan achter je, Monica.''

Monica in black and white, VPRO, Ned.3, 22.40-0.18u.