Idylle?

Was 2003 een vruchtbaar sportjaar voor Nederland? Ik dacht het niet. Feyenoord werd nog voor de competitie gedecapiteerd, Ajax werd in Brugge uit de Champions League gewipt door eerste wereldoorlog-voetballers, PSV raakte niet weg uit het bestorven provincialisme. In het hockey woedde een vendetta, de volleyballers gingen ten onder aan jicht en pretentie, van tafeltennis bleef alleen de schamele ambiance van een boerenkermis over. Sjeng Schalken vertederde door het huwelijk, niet aan het net, Erik Dekker was een jaar lang ziek en Michael Boogerd een jaar lang euforisch in het verlies.

Jawel, we kregen er een dichter bij: Louis van Gaal. Hij dichtte zoals Nel Benschop: uit een geloofsopvatting. Verzen zonder tanden. Eerder het weeë braaksel van een desperado dan een psalm van een gelouterde. Louis wilde zijn geluk kwijt, maar de mantra's namen hem mee naar een hemel die alleen uit zonsondergangen bestaat. Hup Ajax hup, maar dan op de tonen van een requiem.

Het Nederlands elftal stond in 2003 als sportploeg in het oog van de storm. Het regende banbliksems, in de Zestien en in de dug-out. De ambassadeurs van Oranje werden achtervolgd door wilde verhalen over seks, drank- en goklust, bijklussen, paranoia en zelfhaat. Totaal ongeschikt om te lijden voor de natie, en daar gaat het in het voetbal om. Verliezen is niet erg als het maar gebeurt met een shakespeariaanse doem. Niet met de nonchalance van vertegenwoordigers in stofzuigers. Het laatste was het geval.

Dick Advocaat is de ultieme vertegenwoordiger. Naar zijn beeld en gelijkenis zijn stofzuigers bedacht. Dick is de tsjoektsjoek van het Nederlandse voetbal: brallend, ijlend, nietszeggend, jeremiërend, kruiperig. Een door en door bange man met op de verkeerde momenten een te grote bek. Geboren en getogen als schaduw der schaduwen en dus door het dolle heen als er enig licht op hem schijnt. Alles aan Advocaat is ontleende autoriteit. Dat werkt in de zorg en in het onderwijs, maar niet in het voetbal. Fernando Ricksen denkt dan: met Dick als gezag kan je wel een hoteldeurtje intrappen. Anderen maken daar een hoertje van.

Het absolute dieptepunt van Nederland als sportnatie was de benoeming van Benk Korthals tot KNVB-bobo. Korthals is in zijn gouvernementele leven nooit meer geweest dan een persbericht. Grijs en grauw van snit, waaierig van gedachten, drieledig gestold in residentiële blablabla. Daar maken ze in Zeist een ziener van. Weliswaar een gekooide ziener, maar toch met de pretentie van een doorbraak-ideoloog. Nou, nou, er is geen dijk in Nederland die wil breken voor deze flou artistique.

Het enige lichtpuntje in dit donkere jaar is Erica Terpstra. Zij heeft het dan toch gehaald voor het voorzitterschap van NOC*NSF. Zij, de lichtekooi van normen en waarden à la Balkenende. Een Maria Magdalena in de gepolijste dictatuur van het olympische syndicaat der elites. Wel een oermoeder met een groot sporthart. Vraag dat maar aan Leontien van Moorsel. Erica draagt de jubel van de natie in zich, van Máxima en Amalia, van de repetitio van erfelijk geluk. Dan kan het niet mis meer gaan, in Athene. Althans niet in het Heineken House.

Het voorbije jaar werd de spelersbus van Ajax in brand gestoken. Voor de wedstrijd ADO Den Haag-Ajax was tweeduizend man ME op de been. Leo Beenhakker werd na de partij FC Twente-Ajax geslagen en met bier overgoten. Don Leo durfde niet eens zijn belagers te stigmatiseren als criminelen. Hij had het over een misverstand en vluchtte vervolgens weg naar Mexico. Palestina op en rond de sportvelden, in een land dat zich zo graag als de bakermat van ontferming voor de miserabelen van deze tijd aandient. Het is een onverteerbare paradox.

Een ophefmakend rapport maakte melding van gemeentelijke steun aan het betaald voetbal in de laatste tien jaar. De burgemeester van Maastricht kondigde gewichtig aan dat hij MVV radicaal zou opdoeken. MVV voetbalt nog steeds en de burgemeester hangt de vlag uit bij een onverwachte thuiszege. Ja, Majesteit, de leugen regeert in de sport. En, wat erger is, het niet te stuiten opportunisme. MVV, Emmen, Sparta, Veendam, zij hebben de logica van de legende en dus zijn ze ontoerekeningsvatbaar verklaard voor cijfers en moraal. Zo gemakkelijk komt Pierre van Hooijdonk niet weg. Pierre is verketterd als een geldwolf die zonder gewetensbezwaren de idylle aan de Maas inruilde voor een gekkenhuis in Turkije. Pierre pleegde landverraad. Wat dan te zeggen van Ahold en Albert Heijn? Het tragische van sport is dat het de normen en waarden van anderen hoog moet houden.

    • Hugo Camps