Fascinaties van Greenaway

Tulse Luper is niet alleen de hoofdpersoon uit Peter Greenaways overvolle, verwarde film `The Tulse Luper Suitcases' (2003), die volgens de Engelse regisseur een nieuw tijdperk in de filmkunst moet inluiden. Weg met de geïllustreerde plaatjesboeken-cinema, verklaart de theoreticus in hem al jaren. Luper speelde ook al een rol in een aantal van Greenaways vroege films, nu op twee dvd's verzameld. De ornitholoog/verzamelaar/wetenschapper vindt in `A Walk Through H' (1978) via 92 landkaarten de weg naar het hiernamaals (en weer terug). En in `Vertical Features Remake' (1978) is het fictieve personage zelf onderwerp van beschouwing.

Was Greenaway maar altijd van dit soort bizarre, zwarte, doodgeestige korte filmpjes blijven maken, waarin hij al zijn fascinaties voor schilderkunst, rare voorvallen, mathematische wetmatigheden en toevalligheden kon blijven uitleven!

In `Windows' (1974) stelt hij zich bijvoorbeeld als een privé-detective op, die onderzoekt waarom er uit de ramen van een bepaald Engels landhuis al 37 mensen te pletter zijn gevallen. Slaapwandelden ze, waren het ongelukken of werden ze vermoord, tartten ze de zwaartekracht of probeerden ze naar de zon te vliegen?

Volkomen idioot in zijn ernst is ook `Dear Phone', dat al alles bevat wat Greenaway later nog over film zal willen beweren. In dit filmpje uit 1976 voert hij telefooncellen op, als hoofdpersonen bijna, en de transcripties van de gesprekken die erin werden gevoerd. Als film niets anders dan geïllustreerde tekst is, kun je net zo goed de tekst zelf filmen, legt hij in de commentaren bij de films uit. Locaties dragen bij Greenaway altijd een zekere schuldigheid in zich. Alsof de telefooncel bepaalt wat voor gesprek erin gevoerd wordt en het huis de hoofdschuldige aan de doden is. Die gedachte zal hij later uitwerken in zijn eerste grote film `The Draughtmans Contract'.

The Early Films of Peter Greenaway

    • Dana Linssen