`Dit is de Apocalyps. Er is niets anders dan puin'

Bam huilt om zijn doden. Door de aardbeving van gisteren zijn zeker vijfduizend mensen om het leven gekomen. Het historische hart van de stad is vrijwel helemaal verwoest.

De tranen stromen over de wangen van Mohammed Karimi. De dertiger staat op de begraafplaats van Bam met naast hem de lichamen van zijn vrouw en vier jaar oude dochtertje Nazenine. ,,Gisteren, voor ze ging slapen, gaf ze me een tekening en kuste me vier keer'', vertelt hij aan een verslaggever van het Franse persbureau AFP. ,,Ik vroeg haar: `Waarom vier kussen?', en ze zei: `Misschien zie ik je wel nooit meer, papa'.'' Hij zegt: ,,Dit is de Apocalyps. Er is niets anders dan verwoesting en puin.''

Bam huilt om zijn doden. Gisterochtend werd de stad, duizend kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Teheran, verrast door een aardbeving met een kracht van 6,3 op de schaal van Richter. De meeste inwoners lagen nog te slapen. Duizenden mensen zijn om het leven gekomen. Gisteravond werden de eerste vijfhonderd doden begraven in een massagraf op de enige begraafplaats van de stad.

De aardbeving heeft Bam vrijwel helemaal verwoest. De binnenstad was de afgelopen tweeduizend jaar nauwelijks veranderd. Gevestigd op een vlakte tussen de Barez- en Kabudi-gebergten, groeide Bam in de vijftiende eeuw uit tot een belangrijk handelscentrum op de Zijderoute tussen het Verre Oosten en Europa. De oasestad heeft enorme ondergrondse waterreserves waardoor palmbomen, dadels en citrusbomen goed kunnen groeien.

Bam werd rond 224 na Christus gesticht door de Sassaniden of `Nieuw-Perzen', wier bouwtechnieken de basis vormden van de kerkarchitectuur in de Middeleeuwen. De Satawiden (16de en 17de eeuw) bouwden de stad verder uit, met onder meer de beroemde Arg-e-bam citadel. Het historische hart van de stad en de vijf verdiepingen hoge citadel, gebouwd uit modder, klei en stro, staan op de werelderfgoedlijst van Unesco.

Net als de citadel was ook een groot deel van de stad gebouwd met lemen tegels. Ze konden de kracht van de aardbeving niet weerstaan. Nog maar weinig huizen staan overeind, zo melden journalisten en hulpverleners. Een Turkse verslaggever vergeleek de verwoesting met een landschap na een bomaanslag. Een Franse journalist spreekt over ,,een spookstad''. Beelden op de Iraanse televisie, gemaakt vanuit een rijdende auto, lieten gisteravond zien hoe huizen zijn gereduceerd tot niets meer dan hoopjes steen.

Tientallen lijken liggen her en der verspreid. Overlevenden proberen met hun blote handen mensen onder de ingestorte huizen vandaan te halen. Immense droefheid en verbijstering heersen. Jammerend slaan vrouwen zichzelf en besmeuren zij hun gezichten met vuil, terwijl de mannen graven maken. ,,Ik heb mijn hele familie verloren'', zegt de 17-jarige Maryam tegen het Britse persbureau Reuters. ,,Mijn ouders, mijn grootmoeder en mijn twee zussen liggen onder het puin.''

Tevergeefs probeert Ali met een kleine schep het puin weg te scheppen, een bijna onzinnige handeling temidden van de enorme chaos om hem heen. ,,Zeventien familieleden liggen onder het puin van mijn huis, we moeten snel handelen want anders gaan ze allemaal dood'', legt hij uit. Aan de andere kant van de straat liggen tien lijken. Niemand bekommert zich om hen.

Kleine teams van de Iraanse Halve Maan, het islamitische equivalent van het Rode Kruis, komen aan en helpen de slachtoffers. ,,We hebben water noch voedsel'', zegt een oude vrouw, wier zwarte sluier wit is geworden door het stof. ,,Waarom komt de hulp zo laat? Als we in het westen zouden leven, zouden alle middelen en troepen allang zijn gemobiliseerd'', zegt winkelier Ruhollah Bahrami tegen Reuters.

De Iraanse Halve Maan heeft 500 reddingswerkers met tenten, water en voedsel gestuurd. Maar woordvoerder Mehran Nourbakhsh zei dat dit niet genoeg zal zijn omdat ,,de schaal van de ramp enorm is''.

Omdat de twee ziekenhuizen in de stad zijn verwoest, moeten de slachtoffers naar het 180 kilometer verder gelegen Kerman worden gebracht. Auto's rijden af en aan, en blokkeren volgens lokale autoriteiten de doorgang naar Bam. De Iraanse regering heeft negentien helikopters gestuurd, die de gewonden moeten vervoeren.

Water, elektriciteit en gas zijn uitgevallen. Bij zonsondergang maken de overlevenden, veelal nog in pyjama, tussen het puin vuren om zich te warmen. ,,Het enige dat we nu willen is een tent. Ik denk dat ik vannacht sterf van de kou'', zegt taxichauffeur Tahmasb Yousefabadi. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft gewaarschuwd dat de temperatuur vannacht tot min zes graden Celsius kon dalen.