De pijnlijke spagaat van Euronext

Het was hét antwoord op de snel veranderende effectenhandel. De fusie van drie beurzen tot Euronext zou pas het begin zijn. Maar drie jaar na die fusie is de glans verdwenen. `Vooralsnog zijn er meer nadelen dan voordelen.'

Het was even stil op het fusie- en overnamefront der effectenbeurzen, maar deze week was er dan toch weer enige beweging waar te nemen. Volgens de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal praten de Nasdaq en de New York Stock Exchange, de grootste beurs ter wereld, over een samengaan.

Het nieuws zal herinneringen oproepen in Amsterdam, Brussel en Parijs. De drie fuseerden drie jaar geleden; een mijlpaal in de wereld van de internationale effectenbeurzen.

Van de euforie van toen is nu weinig meer over, zeker niet op het Damrak. De fusie lijkt steeds meer op een overname door de Fransen. Storingen van het handelssysteem blijven frequent optreden, de handelskosten zijn nog altijd hoog, het aandeel Euronext blijft achter bij sectorgenoten en de concurrentie van de Britten en Duitsers wordt steeds intenser. De synergie-voordelen van de fusie zijn volgens analisten bovendien nog altijd niet gerealiseerd. ,,Vooralsnog zijn er meer nadelen dan voordelen aan de fusie'', aldus Camiel Mulders van Iris, het onderzoeksbureau van Robeco en Rabobank. Hij voegt er aan toe dat die voordelen er op termijn wel zullen komen.

Vooralsnog is Euronext vooral bezig met de integratie van de drie beurzen en de Britse beurs Liffe en de Portugese effectenbeurs, die later werden overgenomen.

Uit de derde kwartaalcijfers van het bedrijf, dat zelf ook een notering heeft, bleek dat de operationele winst was gedaald. Dat had vooral te maken met de hogere IT-kosten in verband met de integratie van de verschillende systemen.

De IT-systemen werken nog altijd niet perfect en vooral in Nederland wordt er door handelaren veel geklaagd over de storingen die de handel met enige regelmaat gedwongen stillegt. Het geklaag komt bovenop de scepsis bij veel partijen in Nederland over de fusie die, zo stelden velen al in 2000, het Damrak uitlevert aan de Fransen. Destijds bezwoer de Amsterdamse beurspresident George Möller dat dit niet zou gebeuren: een Nederlander zou immers in 2004 topman worden van Euronext en de Fransman Jean Francois Théodore opvolgen en was de president van de raad van commissarissen geen Nederlander?

Dat klopte toen, maar afgelopen maand bleek dat Théodore gewoon topman blijft, ondanks die Nederlandse president-commissaris. Deze, oud-Vendex topman Jan Michiel Hessels, kon of wilde daar niets aan veranderen. Volgens welingelichte bronnen had Hessels veel te laat door dat de Fransen en Britten in de raad Möller niet wilden als bestuursvoorzitter waarna de Belgen snel overstag gingen. Hessels kon het tij niet meer keren en moest wel akkoord gaan met de verlenging van Théodore's directeurschap.

De affaire heeft ervoor gezorgd dat Euronext nog minder als Nederlands bedrijf wordt gezien, ook al is het een Nederlandse structuurvennootschap. En de argwaan tegenover het bedrijf neemt toe. ,,Wat zijn afspraken nog als ze niet worden nagekomen? Het laat zien dat je met Fransen geen afspraken kan maken, die lappen ze gewoon aan hun laars'', aldus analist Bart van der Feen de Lille van Rabobank. ,,Het maakt bovendien duidelijk dat er problemen zijn met het multiculturalisme van zo'n bedrijf.''

Ondanks deze kritiek is hij wél positief over Euronext voor de langere termijn. ,,De strategie is uitstekend. In Europa kan het niet anders dan dat beurzen fuseren'', zegt De Feen de Lille die erop wijst dat alleen zo de kosten (vooral voor de IT-systemen) kunnen dalen. Die tarieven zijn volgens de analisten nog altijd teleurstellend hoog, alhoewel er enige beweging in lijkt te zitten. Euronext maakte vorige maand bekend de handelstarieven te verlagen, gemiddeld met 11,5 procent in 2004. De verlaging kwam echter niet vanzelf, het was een reactie op de aanval die de Britse en Duitse beurzen hebben geopend op de Nederlandse markt. De Britse LSE (London Stock Exchange) wil vanaf maart de handel in Nederlandse aandelen naar zich toe trekken en kondigde in november een introductiekorting aan van maar liefst 40 procent. De Duitse beurs verzorgt al handel in de 25 AEX-fondsen en gaat ook kortingen geven aan handelaren die via Frankfurt in de Nederlandse effecten handelen.

De concurrentie zal volgens analisten steeds feller worden waardoor de prijzen verder zullen dalen. Een spagaat, want hoewel de prijsdalingen goed zijn voor de klanten, zijn ze slecht voor de aandeelhouders van zowel Euronext, als de LSE en de Deutsche Börse. De inkomsten nemen af terwijl moet worden afgewacht of dit wordt gecompenseerd door meer handel.

De problemen zullen de expansiedrift van Euronext waarschijnlijk in toom houden, nadat snel na de fusie Liffe en de Portugese beurs werden ingelijfd. De concentratie zal na verloop van tijd weer verder gaan, denken analisten. Voor Euronext zijn Zuid-Europese `euro-beurzen' als Italië en Spanje aantrekkelijk. Alhoewel moet worden afgewacht of kleinere Europese beurzen zich willen aansluiten bij Euronext nu de integratie zo lastig verloopt en de Fransen het voor het zeggen lijken te hebben.