Alom is sprake van leiderschapsmalaise

`Snijden zonder visie', luidde de kop boven het hoofdartikel in deze krant op prinsjesdag 2003. Die kop karakteriseert de essentie van het huidige kabinetsbeleid. Alle `inhoudelijke' ideeën die de respectieve ministers lanceerden ter verdediging van hun beleid, waren niet anders dan opportunistische `sales'-argumenten om hun bezuinigingsmaatregelen verteerbaar te maken.

Maar er is meer. Het huidige kabinet is een goed voorbeeld van een algehele leiderschapsmalaise waarvan de laatste jaren sprake is bij overheid en bedrijfsleven. De totale afwezigheid van enige vorm van langetermijnvisie aan de top maakt dat men doorgaans zijn toevlucht neemt tot `Pavlov-reactie-management'. De financiële cijfers van het bedrijf vallen tegen? Dan drukken we automatisch op de knoppen `reorganisatie' en `kostenreductie'. Het gaat slecht met de Nederlandse economie? Dan drukken we op de knoppen `bezuinigen', `marktwerking' en `concurrentieprikkels'.

Een belangrijk kenmerk van de leiderschapsmalaise komt tot uiting wanneer ministers zich presenteren in de Kamer. Zij zijn gewend hun maatregelen er als hamerstukken door te loodsen, en reageren geïrriteerd op elke vorm van kritiek. Het is deze endemische zelfingenomenheid waar ook Pim Fortuyn tegen ageerde. Er is sprake van mensen die een van de belangrijkste eigenschappen van goed leiderschap missen: een fundamenteel zelfkritische houding.