Zelfs de kip van de generaal is niet veilig

De nieuwe Iraakse politie moet na een korte opleiding het hoofd bieden aan misdadigers en rebellen.

De lucht boven Bagdad licht op bij de zoveelste bliksemflits. Regen stort met bakken uit de hemel en de agenten van het Kharada-politiebureau vluchten naar een schuilplek. Generaal Ahmed Abu Ghafar rent naar zijn kantoortje. Als hij aan het slot morrelt, kijkt hij om naar het tuintje voor het gebouw. ,,Mijn kippen?! Ze hebben mijn kippen gestolen!'', roept hij. ,,Ik had het kunnen weten. Welkom in Irak!''

Generaal Ghafar had de drie kippen gekocht om het politiebureau, dat heel Zuidwest-Bagdad moet beveiligen, wat op te fleuren. ,,Nu zit iemand ze waarschijnlijk op te eten'', moppert hij. Als Ghafar de meldkamer inloopt en vraagt waar de kippen zijn, halen de mannen aan de telefoons hun schouders op. ,,Wij hebben ze niet gestolen, want wij zijn de eerlijkste agenten van Bagdad'', zegt een van hen. ,,Wij kunnen namelijk geen smeergeld vragen, we spreken de mensen alleen door de telefoon.''

Verdwenen kippen staan laag op de prioriteitenlijst van de Iraakse politie. Duizenden criminelen, vrijgelaten door de voormalige dictator Saddam Hussein na zijn klinkende herverkiezing in oktober 2002, maken de straten onveilig. Daarnaast zijn er heel wat bomaanslagen gepleegd op politiebureaus. Individuele agenten zijn ook doelwit van de rebellen, die hen beschouwen als collaborateurs met de Amerikanen. Volgens recente cijfers zijn daarbij al 260 doden gevallen.

,,Ik heb mijn gezin in veiligheid gebracht buiten Bagdad'', vertelt luitenant Sary Sabbah (24). Al twee keer zijn familieleden van opgepakte criminelen aan zijn deur verhaal komen halen. Dieptepunt was toen hij 12 miljoen dinar (5.000 euro) moest betalen aan de nabestaanden van een inbreker die hij had neergeschoten. ,,Er zijn geen wetten in Irak. Er is geen rechtbank, dit is de enige manier om conflicten te regelen'', verklaart Sabbah.

De luitenant is een van de eerste agenten van het Kharada-bureau die de drieweekse cursus `overgang en integratie' voor de Iraakse politie hebben doorlopen. De nieuwe politieacademie waar de training wordt gegeven, wordt geleid door leden van de Amerikaanse militaire politie.

Na twee maanden volledige chaos na de val van het Ba'ath-regime begon de wederopbouw van de politie. Zo'n 1.250 agenten hebben nu de drieweekse cursus doorlopen, duizenden moeten nog volgen. In Jordanië zijn trainingen begonnen voor nieuwe rekruten, daar krijgen iedere drie maanden 2.000 nieuwe agenten hun training. De lonen zijn van vijf dollar per maand naar 100 dollar gegaan. ,,We planten hier zaden voor de toekomst'', zegt de Amerikaanse hoofdinstructeur Jason Brandt. [Vervolg POLITIE: pagina 5]

POLITIE

'Kogels moet de Iraakse politie zelf kopen'

[Vervolg van pagina 1] ,,We hopen dat er iets uit groeit.''

Dé grote lokker voor de cursus is het gloednieuwe Oostenrijkse Glock-pistool dat de agenten na afronding van de opleiding mee naar huis mogen nemen. Alle agenten beginnen met schietoefeningen waarbij ze direct honderden patronen af mogen schieten. Daarna volgt het zware werk: drie weken in de schoolbanken en leren over `mensenrechten', `patrouille-procedures' en `scenario's'.

Tijdens de les scenario's worden situaties besproken zoals ze volgens de Amerikaanse leraar, sergeant Mataname, écht kunnen voorkomen. Van de 25 studenten is er één zonder snor. Mataname, ook snorloos, heeft echter een indrukwekkende stem: ,,Stel. Jullie krijgen een oproep voor een overval op een winkelcentrum. Mensen stromen naar buiten, misschien de criminelen ook. Wat doen jullie?'' De twee mannen die al de hele tijd hun hand opsteken doen dat weer, maar Matahane kiest voor een ander. ,,Uh, we informeren naar het signalement van de dieven?'', zegt de man die een jas aanheeft met de opdruk `Famoas Clotnes'. De leraar schudt zijn hoofd. ,,Helemaal fout! Iedereen wordt gearresteerd! Je kan altijd later nog je excuses aanbieden. Allemaal handboeien om en met het gezicht tegen de grond!''

Matahane raadt de agenten aan om voordat ze het winkelcentrum benaderen het centrale computersysteem te raadplegen op blauwdrukken van het gebouw. ,,Dat doe ik in San Francisco ook.'' Een centraal computersysteem heeft de Iraakse politie niet. De meeste gegevens zijn verloren gegaan tijdens de plunderingen na de val van het regime. Een van de studenten tekent verveeld een poppetje in zijn notitieblok, in de hand een buitensporig groot pistool.

Op patrouille in Kharada heeft luitenant Sary Sabbah zijn nieuwe wapen thuisgelaten. ,,Dat wapen is een vloek voor ons. Criminelen willen niets liever dan de Glock, dus het is gevaarlijk hem op zak te hebben'', vindt Sabbah. Vannacht leidt Sabbah een patrouille die rondrijdt in een nieuwe terreinwagen. Hij en de vier andere agenten hebben samen zestien kogels op zak. ,,Kogels moeten we zelf kopen, soms kunnen we er niet op uit omdat we er geen hebben'', vertelt hij.

Alleen de koplampen van de terreinwagen verlichten de weg: de stroom werkt nog steeds niet. Al snel komt er een oproep. Een eigenaar van een drankzaak – beladen werk in Irak – is neergeschoten. Na een wilde tocht door de stad blijken er al vijf politiewagens voor de zaak te staan. Criminelen wilden de eigenaar van de drankzaak ontvoeren, maar toen er een politieauto langskwam, schoten ze hem neer. De man, een enorme albino, is naar het ziekenhuis gebracht. Daar staat zijn broer, ook een albino, zorgelijk naast zijn bed.

Sabbah begrijpt de bedoelingen van de Amerikanen niet altijd, zo zegt hij later tijdens het eten. In de tijd van Saddam Hussein duurde de opleiding tot agent drie jaar. ,,Nu is dat acht weken, wat voor agenten zullen dat worden?'', vraagt hij zich af. ,,We hadden 60.000 agenten en nu wil de coalitie er nog eens 40.000 meer. Zijn dat er niet te veel? Ik denk dat er heel veel criminelen nu proberen onze politiediensten te infiltreren.''

De lessen in mensenrechten heeft hij belangstellend gevolgd, maar toepassen zal hij ze niet. ,,De criminelen lachen ons uit als ze vrijkomen omdat een getuigenverklaring van agenten alleen niet meer genoeg is om ze achter de tralies te krijgen.'' Daarnaast is het ook beter om eerst te schieten, vindt hij. Iraakse agenten die gewond raken tijdens actieve dienst moeten al hun medische kosten zelf betalen. ,,Ik neem dus geen risico's.''

Na het diner jaagt Sabbah zijn mannen de wagen weer in. Als blijkt dat de benzine bijna op is tellen de mannen hoeveel geld ze bij zich hebben. Niet genoeg voor een volle tank. ,,Al twee weken betalen we voor onze eigen benzine'', zegt Sabbah. ,,We zijn geduldig. Een land is niet in één nacht te veranderen, maar na acht maanden wachten begint het geduld op te raken. Dat is gevaarlijk ja.''

    • Thomas Erdbrink