Een biddende vechtersbaas

,,Als u naar boven kijkt'', veertig hoofden in de Ridderzaal in Den Haag buigen achterover, ,,ziet u aan het einde van de balken enkele houten hoofdjes, de luistervinken.

Karel de Stoute sprak hier in de vijftiende eeuw recht en vertelde de bijgelovige bevolking dat het geen zin had om leugens te vertellen, omdat de luistervinken onder het dak alles zouden horen.''

De rondleidster vertelt over de vroegste geschiedenis van het Binnenhof en de Ridderzaal. ,,Goh, hij is veel kleiner dan ik dacht'', zeggen de mensen die de Ridderzaal alleen kennen van televisie, als de koningin op prinsjesdag de troonrede uitspreekt. ,,Dat komt door de speciale lenzen op de tv-camera's'', legt de rondleidster uit. En ze gaat verder over de graven van Holland, die hier begin dertiende eeuw een jachtslot bouwden.

Wat nu de Hofvijver is, was toen een meer. Achter in de Ridderzaal staat de grote schouw, waar het geschoten wild voor de ogen van de feestende edelen werd gebraden. Ook leuk om te weten: ruim vijfhonderd jaar later, tijdens de Franse overheersing, is de zaal gebruikt voor de training van soldaten. En buiten, op het bordes, werd toen de uitslag van de staatsloterij bekendgemaakt.

Helaas zegt de rondleidster geen woord over Jan zonder Genade, die hier toch ook heeft gewoond. Jan was familie van de graven van Holland en de bisschop van Luik. Hij dankte zijn bijnaam aan de bloedige onderdrukking van een opstand van de Luikse gilden. Begin vijftiende eeuw werd hij de nieuwe graaf van Holland en ging hij in Den Haag een schitterend hof voeren. Jan was behalve een vechtersbaas ook een zeer gelovig man, die veel bad. Iedere dag las hij in zijn gebedenboek, waarbij hij de gewoonte had om de bladzijden om te slaan met een in zijn mond nat gemaakte vinger. Zijn vijanden – die had hij genoeg, zelfs in zijn eigen familie – smeerden daarom de bladen van zijn gebedenboek met gif in. Zo stierf Jan een verschrikkelijke dood, maar niet voordat hij de dader, ridder Jan van Vliet, had laten vierendelen.

Intussen vertelt de reisleidster over het houten paneeltje met de letter B boven de stoel waarop koningin Beatrix altijd zit. Als straks Willem-Alexander koning wordt, hoeven ze geen nieuwe stoel te maken. Nee, alleen even het paneeltje eruit halen en het oude paneeltje met de W van Wilhelmina er weer in stoppen en koning Willem IV kan zijn troonrede uitspreken. De stoel schuift wel een stukje op, want een heer zit volgens de koninklijke etiquette altijd links van zijn vrouw. Weer iets geleerd.

    • Theo Toebosch