Veel verdienen met een vage functie

Overal op straat duiken opeens posters op met aanbiedingen voor mensen die veel geld willen verdienen. Wat zit daar achter?

`Heeft u ambitie?' `Bent u minimaal tien uur per week beschikbaar?' Die vragen staan op posters die de laatste tijd opduiken bij verkeerslichten en tankstations. Het aanbod: `Eigen tijdsindeling, verdiensten vanaf 3.000 euro per maand plus luxe auto en vakanties.' Gevolgd door een 06-nummer.

De posters blijken van bedrijven met namen als Health and Lifestyle en Life Improvement. Ze verkopen voedingssupplementen en verzorgingsproducten, via zogeheten netwerkmarketing. Verkopers ervan trachten van hun klanten eveneens verkopers te maken – dat levert de aanbrenger ook provisie op over de omzet van die ander.

Consumentenbond en Reclame Code Commissie richtten hun pijlen al op de branche. Dure producten, dubieuze claims, was hun oordeel.

Rob Blokzijl, een van de posterplakkers, toont geen twijfel over de producten die hij aan de man brengt. ,,Allemaal op basis van aloë vera.'' Hij struikelt van enthousiasme over zijn woorden. ,,Aloë vera ontgift je lichaam. Dat merk je als je naar de wc gaat. Het ruikt. Maar tegelijkertijd voedt die stof je lichaam ook.''

Netwerkmarketing beperkte zich de afgelopen jaren tot een-op-een-contacten en mond-tot-mond-reclame, waardoor het tamelijk ondoorzichtig bleef. Nu het aantal werklozen door de economische teruggang toeneemt, zoeken de marketeers in grotere openheid naar nieuwe wederverkopers. Meer werklozen, meer werkzoekenden, redeneren ze. Opeens hangen overal in het land aan verkeersborden en lantaarnpalen wervende posters; met aantrekkelijke vooruitzichten, zonder heldere functieomschrijving.

Ook Ron Koppers heeft posters opgehangen. ,,De boodschap erop was opzettelijk niet concreet. Laat mensen maar in de auto nadenken of ze open staan voor iets anders.''

Koppers' bedrijf heet Life Improvement, en het verkoopt producten van het Amerikaanse concern Herbalife – dat 1,8 miljard dollar omzet in afslankpillen, voedingssupplementen en andere middelen die de gezondheid zouden bevorderen. Het is in deze sector een van de grootste netwerkmarketeers in Nederland; de Kamer van Koophandel kent al 293 handelsnamen met het woord `herbalife'. Volgens Blokzijl is Forever Living Products, waarvoor hij producten aan de man brengt, met 1.500 distributeurs de andere gigant in Nederland.

De twee ondernemingen hebben vergelijkbare verkoopsystemen. Ze bouwen aan klantennetwerken, telefonisch, via huisbezoek en speciale verkoopbijeenkomsten. Vervolgens worden hun afnemers ertoe aangezet ook verkoper te worden. Dat is voor beiden voordelig. De afnemer/verkoper krijgt korting op z'n producten, de aanbrenger vangt een bonus op de `nieuwe omzet'. Blokzijl heeft een uitgebreid netwerk opgebouwd, en zit dus goed. Hij toont een lijst met zeker veertig namen. [Vervolg NETWERK: pagina 14]

NETWERK

'Het systeem is zo verschrikkelijk eerlijk'

Vervolg van pagina 1] Blokzijl laat vol trots een lijst met zeker veertig namen zien. Van hun omzet wordt door het moederbedrijf een vastgesteld aandeel (tussen 2 en 18 procent) aan Blokzijl uitgekeerd. ,,In feite kan je zeggen dat de organisatie piramidevormig is, maar die term is weer zo negatief. Hoe dan ook, het systeem is zo verschrikkelijk eerlijk. Degene die hard werkt, verdient het meest. Hoewel: je bent afhankelijk van de groep mensen die je hebt aangebracht. Het is beter 1 procent over honderd verkopers te krijgen, dan 100 procent over je eigen werk.''

In de branche wordt openlijk gesproken over de inkomsten. 2.500 euro bruto per maand is zo verdiend voor harde werkers, stellen zij. Blokzijl en zijn vrouw zijn enkele uren per week met de producten bezig, en zitten naar eigen zeggen ,,ruim boven'' dit bedrag. Koppers heeft de afgelopen twaalf jaar ,,een paar honderd distributeurs'' om zich heen verzameld. Hij zegt maandelijks 10 à 15.000 euro bruto over hun omzet binnen te krijgen.

Dan de producten zelf. Herbalife heeft afslank- en energieopwekkende pillen. Blokzijl verkoopt voor Forever Living Products onder meer deodorant, huidcrème (18 euro voor 118 ml) tandpasta (8 euro per tube van 130 ml), alles op basis van aloë vera. En dan is er nog het vloeibare reinigingsmiddel MPD, geschikt voor zowel vaatwasmachine, sanitair als kleding.

Blokzijl weet het zeker: de producten die hij verkoopt, zijn goed voor de mens. Het helpt tegen bijna alle klachten (,,Ziektes mag ik het niet noemen'') en hij heeft zijn voedingssupplementen in alle soorten en maten. ,,Van de Warenwet mag ik het ook al geen medicijnen noemen. Maar een medicinale werking heeft het zeker wel hoor.''

Niet iedereen is net zo enthousiast als de verkopers. Vorige maand presenteerde de Consumentenbond onderzoek naar de sector. Het oordeel: ,,Dure producten, een twijfelachtige marketing en verkopers die feiten en fabels over voeding niet uit elkaar kunnen houden.'' Daar komt nog eens het verkoopsysteem bij. Riskant, noemt de Consumentenbond die. De markt zou volgens voormalig Herbalife-verkopers verzadigd zijn, ,,nieuwe kopers zijn moeilijk te vinden''. Sommige verkopers verdienen misschien wel goed, maar: ,,een piramide heeft maar één top''.

De Reclame Code Commissie heeft sinds 2001 verkopers van zowel Herbalife als Forever Living Products driemaal op de vingers getikt. Een website was misleidend, het was onduidelijk welk bedrijf achter de reclameuiting zat en bovenal waren aanprijzingen van de producten in strijd met de Warenwet, omdat de medische claims niet hard gemaakt kunnen worden.

Of de zoektocht naar nieuwe mensen via de posters effect heeft, is niet te controleren. Volgens Blokzijl groeit het aantal distributeurs van Forever Living Products dit jaar met 40 procent. Hij vindt de markt niet verzadigd. Maar een nieuwe, frisse, manier van rekruteren was volgens hem wel nodig. En de Consumentenbond gelooft dat het aantal verkopers op begint te raken.

Aan het einde van Blokzijls uiteenzetting in een Rotterdams grand café zegt hij dat in een zaaltje boven zijn hoofd al de hele avond een bijeenkomst wordt gehouden voor mogelijke nieuwe verkopers, van wie een deel enthousiast is geraakt door de posters langs de weg. De geïnteresseerden staan in groepjes na te praten, op een tafel staan de producten uitgestald. Tachtig mensen zijn deze avond komen opdagen, van wie de helft al verkoper is. De nieuwelingen even een vraag stellen naar hun mening over producten of verkoopsysteem, dat heeft Forever Living Products liever niet.

De 55-jarige Jules de Mulder is een paar maanden geleden via de posters met `netwerkmarketing' begonnen. Hij werkte in de IT-sector, raakte ,,lusteloos en opgebrand''. Nu heeft hij weer oneindige hoeveelheden energie, zegt hij. Dat komt doordat hij nu twee dingen doet die hij leuk vindt: geld verdienen en met de gezondheid van anderen bezig zijn. Toch duurde het wel even voordat hij net zo enthousiast werd als hij nu is. ,,Toen ik de poster zag, dacht ik: dat is zoiets waar mensen die slapend rijk willen worden intrappen en waarvoor ze een hoop geld moeten betalen.'' Maar toen hij erachter aan belde, werd hij meteen overtuigd van het tegendeel. ,,Nee hoor, zei die man aan de telefoon. Het is geen piramideconstructie. Het is Herbalife.''

    • Freek Staps