Rekenen met Berlusconi

De aanval is de beste verdediging, zo concludeerde de Italiaanse premier Silvio Berlusconi dit weekeinde. En zo werd het zich ontvouwende schandaal rond het voedingsconcern Parmalat door hem vooral geweten aan de gebrekkige controle en regelgeving die ,,is geërfd van vorige regeringen''.

De tweede steen des aanstoots van de Italiaanse man-in-de-straat, de als excessief ervaren prijsstijgingen door de invoering van de euro, waren voor Berlusconi reden te stellen dat de munt ,,tot dusver enkel negatieve gevolgen heeft gehad voor ons en onze consumenten''. De invoering van de euro zou een gemiddeld Italiaans huishouden 2.800 euro hebben gekost.

Nadat de Duitsers het Stabiliteitspact vorige maand aan de kant zetten, stond de wereld toch al op zijn kop in euroland. Maar dat uitgerekend Italië stelt slechter te zijn geworden van de munt is een gotspe. Er wordt namelijk een niet onbelangrijk detail over het hoofd gezien: de rentebetalingen van de Italiaanse overheid.

Toen Berlusconini zijn geliefde lire nog in zijn portemonnee had en de euro er nog niet was, betaalde Italië een veel hogere rente op zijn staatsobligaties dan Duitsland.

Dat kon in sommige jaren oplopen tot een renteverschil van een procent of vier, vijf omdat beleggers het devaluatierisico van de lire in de rente op lire-obligaties verdisconteerden. Dat gat met Duitsland is, dankzij de euro, vrijwel helemaal dicht. En dat scheelt Italië een fortuin in rente.

Reken even mee, Silvio.

Stel dat de euro er niet was. Dan zou de Italiaanse overheid veel meer rente betalen dan nu. Hoeveel? We doen, heel vriendelijk, 2 procent. De Italiaanse staatsschuld is 110 procent van het bruto binnenlands product. Italië zou dus uiteindelijk jaarlijks 2,2 procent van het bbp meer rente betalen dan nu. De omvang van het Italiaanse bbp is op dit moment zo'n 1.280 miljard euro. 2,2 procent daarvan is 28 miljard euro. Dat delen we door 57 miljoen Italianen. Per hoofd zou er dus 500 euro per jaar meer rente worden betaald als de euro er niet was. Stellen wij een huishouden op gemiddeld 2,5 Italianen, dan is dat 1.250 euro per jaar per gezin. De euro werd giraal – en dat is hier voor de renteverschillen relevant – bijna vijf jaar geleden werd ingevoerd. Vijf jaar lang dus alleen al via de overheidsfinanciën een voordeel van 1.250 euro per gezin! Zelfs als dat effect geleidelijk is opgetreden, dan verbleekt Berlusconi's veronderstelde nadeel van 2.800 euro per gezin daar bij.

Wat kan de regering-Berlusconi allemaal voor moois doen met zo'n miljardenvoordeel? Een beetje populist zou het wel weten: als overheidssteun storten in de bodemloze put van Parmalat.

    • Maarten Schinkel