Mannen en vaders zijn niet zielig in hun dubbelrol

Dorien Pessers doet een poging om de Camille Paglia van de lage landen te worden. De emancipatie heeft de natuurlijke orde der dingen verstoord en het is allemaal zo zielig voor die arme, arme mannen (Opinie & Debat, 20 december). Wat een zeldzaam slecht stuk vol halve en hele onwaarheden.

Het idee dat het heteroseksuele gezin (één man, één vrouw en hun gezamenlijke biologische kinderen) een reeds eeuwig bestaand instituut is en de natuurlijke orde der dingen weergeeft is al kul. Daarbij was het door Pessers zo geroemde genealogisch systeem er van oudsher vooral voor bedoeld om geld, bezit en macht op de (door de man) gewenste manier door te geven, met verheven idealen heeft dat niet zoveel te maken. Met biologie of genetica trouwens ook niet: Elke man kon, en kan nog steeds, het kind van elke zwangere vrouw als het zijne erkennen, ongeacht of hij het verwekt heeft en ongeacht of hij met haar getrouwd is. Dat is een uniek recht voor mannen. Het enige wat dan, gelukkig, nog wel nodig is, is toestemming van de moeder. Ik vraag me af hoe Pessers zich dat anders voorstelt. Zou ze willen dat een kind alleen erkend kan worden door een man die onomstotelijk kan aantonen dat hij de biologische vader is (en zouden mannen dat ook willen?) Of vindt zij dat ongetrouwde zwangere vrouwen vogelvrij verklaard moeten worden voor elke man die het kind wil erkennen.

Ook bij de naamgeving liggen de zaken anders dan Pessers insinueert. Als een man een kind erkent, krijgt het automatisch zijn achternaam, ook als de ouders niet getrouwd zijn. Alleen als man en vrouw dat gezamenlijk besluiten kan het kind haar achternaam krijgen (worden ze het dus niet eens, dan krijgt het kind automatisch de naam van de man). Als vrouwen moeder willen worden hebben ze daar inderdaad relatief weinig inbreng van een man voor nodig, dat is een uniek voorrecht van vrouwen. Al moet ik zeggen dat ik maar zeer weinig vrouwen ken die dat willen. Als mannen vader willen worden, zullen ze (nog) een vrouw aan zich moeten binden en daar moeten ze inderdaad wat meer voor over hebben dan honderd jaar geleden. Toen vierde de door Pessers geroemde onvoorwaardelijke opoffering nog hoogtij, maar die moest dan toch vooral van de vrouwen komen. En het was meer gebaseerd op maatschappelijke en financiële afhankelijkheid dan op hoogdravende liefdesidealen.

Natuurlijk is de wereld overzichtelijker als de taken duidelijk verdeeld zijn. En natuurlijk is het voor mannen prettig als dat betekent dat de vrouwen voor hen de randvoorwaarden scheppen om zich te kunnen ontplooien. Maar ik dacht dat we met een behoorlijke maatschappelijke consensus besloten hadden dat iedereen het recht heeft zichzelf te ontplooien op de manier die hij of zij wil. Dat creëert een nieuwe wereld voor mannen én vrouwen, met nieuwe (dubbele) rollen en nieuwe problemen. In een samenleving waarin de ene partij niet afhankelijk is van de andere, zal meer gescheiden worden. Waarbij ik me overigens niet voor kan stellen dat al die scheidingen veroorzaakt worden door almachtige vrouwen die hun sneue man aan de dijk zetten.

Het hele artikel schildert mannen overigens af als hulpeloze, ontheemde oerwezens die zich bedreigd voelen, omdat ze ineens mooi ondergoed moeten kopen of hun kind moeten verschonen. In mijn ervaring zijn mannen eigenlijk gewoon mensen, met de menselijke gave zich, met enige moeite, aan te passen aan een nieuwe situatie. Er mag overigens wel meer aandacht komen voor de problemen die mannen en vaders ervaren met hun nieuwe dubbelrol, aandacht die er voor vrouwen al veel langer is. Het is moeilijk om in te leveren en dat verdient compassie. Maar om nu te spreken van onrecht en te stellen dat mannen en vaders zielig zijn en niets meer in te brengen hebben is ronduit belachelijk. Bovendien is de rol van de man/vader echt niet alleen maar afgekalfd, er is ook van alles bij gekomen. Ik ken heel veel vaders die genieten van de grote rol die zij spelen in de levens van hun kinderen en zich verbazen over wat hun vaders aan zich voorbij hebben laten gaan. Tot slot is het wonderlijk dat de hele anti-emancipatoire, reactionaire tirade gevoerd wordt over de rug van het kind waarmee gesold zou worden. Er is geen enkele aanwijzing dat kinderen in alternatieve gezinsvormen ongelukkiger zijn of worden dan kinderen uit traditionele gezinnen. Of dat kinderen met een extended family als primair netwerk gelukkiger zijn dan kinderen met een ander primair netwerk. Of zelfs maar dat gelukkige kinderen enige interesse tonen voor hun `verankering in het genealogische systeem'. Wel belangrijk is dat kinderen voldoende liefde en aandacht krijgen van één of twee of drie betrouwbare ouders. En in het algemeen durf ik wel te stellen dat kinderen nog nooit zoveel liefdevolle aandacht hebben gekregen als de prinsjes en prinsesjes van vandaag.

Wineke Smid bijna afgestudeerd klinisch-psycholoog en moeder van een kind in een niet-traditioneel gezin.

    • Wineke Smid