Koud en verslaafd

Er staat een groepje zwervers op de hoek van een bouwterrein. Ze leven tussen het afval in het centrum van Arnhem. De verslaafden eten roze taartjes uit een doos, gekregen van kinderen na een kerstdiner op hun school. Het is de enige plaats waar ze door de politie worden gedoogd. Dat wil zeggen, zolang ze er geen vaste verblijfplaats van maken. Dus zodra ze bij regen een lap plastic op een stok hangen, krijgen ze een bekeuring, en ook als ze een vuurtje stoken tegen de kou. Enkele verslaafden slapen er zelfs. Ze worden 's ochtends vroeg door de politie gewekt. Na de maaltijd verdwijnt een vrouw in een mobiele wc en komt terug met wat heroïne. Haar vriend snuift het op. Ze klagen over de kou en begrijpen niet waarom hun niet wordt toegestaan om te slapen in slooppanden.

Afgelopen zomer hingen de verslaafde daklozen rond onder de John Frost brug, op een grasveldje naast het Nederlandse hoofdkantoor van het bedrijf BASF. Werknemers vertellen over het gevoel van onveiligheid dat de drugsverslaafden opwekten, en over de stank van verslaafden die tussen de bosjes hun behoefte deden. Dat werd minder nadat het bedrijf twee mobiele wc's liet neerzetten. Later werden de daklozen verjaagd. In de winter zitten ze overdag meestal in de dagopvang honderd meter verderop. 's Nachts kunnen ze voor een paar euro terecht in een pension aan de Rijnkade.

De gemeente laat nu voor ruim honderd verslaafden een boot bouwen. De drijvende kliniek komt in de Rijn naast de John Frost brug te liggen. Hier mogen verslaafden overdag verblijven en drugs gebruiken. Ze gaan zelf helpen de boot te beheren en schoon te maken. De zwaarste gevallen kunnen er 's nachts slapen. De rest kan terecht in inloophuizen en in privé-woningen. Opvang op een ponton was de enige optie, nadat de gemeente Arnhem zo'n tachtig locaties in de stad had bekeken die steeds afvielen door belemmeringen in het bestemmingsplan of verzet van omwonenden.

De boot kost zeven miljoen euro en zal een aanzienlijke reductie van overlast tot gevolg hebben, verwacht gemeentelijk projectleider Marius Schoormans. De boot is vier keer zo groot als de huidige dagopvang en biedt ook veel meer faciliteiten. Op straat zullen vanaf het voorjaar geen verslaafden meer worden gedoogd. Dan is ook het jaarlijkse zomeroffensief niet meer nodig. Daarbij wordt een groep verslaafden enige maanden opgesloten nadat al hun processen-verbaal zijn opgespaard. Juist in de afgelopen hete zomer mislukte dat offensief omdat er plotseling te weinig cellen bleken te zijn.

Bij de zwaarbeveiligde ingang van de huidige dagopvang is het een komen en gaan van verslaafden. Enkele bezoekers hebben wel iets gehoord over een drugsboot en misschien is dat een goede zaak, vertellen ze. Na deze mededeling vragen ze om geld. Wie een euro geeft, wordt prettige feestdagen toegewenst.

    • Arjen Schreuder