Haat en liefde in moslima-monologen

Sluiers dragen ze niet, de vier performers in De Gesluierde Monologen. Wel werpen ze er al snel eentje af. Nazmiye Oral, Oya Capelle, Rachida Iaallala en saz-speelster Seval Okyay zijn geen overdreven preutse meiden. De vrouwen in de door hen voorgelezen teksten evenmin. Wie openhartigheid haat, moet niet naar deze voorstelling komen.

Cabaretière Adelheid Roosen speelde twee jaar geleden in de behoorlijk westerse Vagina Monologen van Eve Ensler. Ze wekten haar nieuwsgierigheid naar de omgang van niet-westerse vrouwen met hun vagina, en met hun seksualiteit in het algemeen. Roosen ging op pad en interviewde vrouwen uit moslimlanden die hier in Nederland wonen. Hun verhalen verwerkte zij in tien monologen. Min of meer bekende persoonlijkheden van Marokkaanse, Somalische, Nederlandse en Turkse komaf vertolken ze, in een wisselende cast.

Ik zag een try-out met in de cast Roosen zelf: dolle pret, provocerende grappen en een Turks gezin dat woedend de zaal verliet. En ik zag een voorstelling zonder Roosen, met serieuze uitvoerenden en een al even ernstig publiek, een Hollands publiek, volgens mij. Voorzichtig klapt het als de dames op het podium de niet-aanwezige islamitische mannen tot vrije partnerkeuze van hun dochters manen. Een zekere didactische bedoeling kunnen de maaksters niet onderdrukken, maar op hun beste momenten onthouden zij zich van commentaar en laten zij de teksten voor zichzelf spreken.

Dan horen we verschrikkelijke verhalen over maagdenvlieshersteloperaties en besnijdenissen, over gedwongen uithuwelijking en verkrachtingen, over triomfantelijk getoonde bebloede lakens (,,Wij hangen de vuile was wel buiten'') en pijnlijke defloraties, over islamitische vrouwenhaat kortom, die de westerse vooroordelen bevestigen. Maar we horen ook ongekend vrijmoedige erotische verhalen vol tedere, spannende minnaars, verhalen zo vol verfijning in het liefdesspel dat je je schaamt voor je Hollandse botheid. De verhalen zijn ook zeer poëtisch, met prachtige details zelfs daar waar je ze niet zou verwachten.

Die vrouw bijvoorbeeld die voor haar depressieve man gaat dansen: hij zet de televisie af, hij kijkt! Geen afstomping meer, maar totale toewijding, en Nazmiye Oral legt die hinderlijk on-theatrale voorleespapieren eindelijk naast zich neer en danst. Sierlijk, hunkerend en door de hoop die eruit spreekt diep ontroerend.

Voorstelling: De Gesluierde Monologen. Theaterprodukties 't Bos. Regie en tekst: Adelheid Roosen. Gezien: 12/12 Brakke Grond, Amsterdam. Daar t/m 21/12. Tournee t/m 14/3. Inl: www.bostheaterprodukties.nl, 020-4211 222

    • Anneriek de Jong