`Fantastisch, een geweldige locatie'

Na de violiste Isabelle van Keulen, die 's zomers in Delft haar eigen kamermuziekfestival heeft, begint violiste Janine Jansen in Utrecht een eigen kamermuziekfestival.

Tussen de kerstboom, de manchetknopen en het herenondergoed stijgen de eerste maten van Ravels Tzigane nog net boven het gezoem van de roltrappen uit. Violiste Janine Jansen (26) soleert met pianist David Kuyken op de parterre van de Utrechtse Bijenkorf om reclame te maken voor het eerste Internationaal Kamermuziekfestival Utrecht, waarvan ze artistiek leider is. Een paar mensen blijven aandachtig staan luisteren. Maar de meeste bezoekers van de Bijenkorf kijken niet op of om, en gaan gewoon door met hun kerstboodschappen. Een slonzige mevrouw duwt de violiste met haar kostbare `Barrere'-Stradivarius en al zelfs bijna omver, terwijl ze zich naar de damesafdeling haast. Janine Jansen moet erom lachen en speelt gewoon door. Dwars door het geroezemoes heen klinkt haar virtuoze vioolspel zó temperamentvol, aanstekelijk en elegant, dat dit warenhuisoptreden in Carnegie Hall, New York niet zou hebben mistaan.

,,In Amsterdam en Rotterdam heb ik dit ook gedaan'', vertelt Janine Jansen nadat ze haar debuut-cd, waarvan er al meer dan 15.000 verkocht zijn, heeft gesigneerd en folders voor het Kamermuziekfestival heeft uitgedeeld. ,,Het was mijn eigen idee om hier in de Bijenkorf op te treden. Ik wil zoveel mogelijk mensen naar het festival lokken. Ik kom uit Soest, dat voelt bijna als Utrecht.

,,Mijn hele familie heeft een band met deze stad. Mijn vader is organist van de Dom, mijn oom was daar cantor, mijn moeder heeft er vaak gezongen, een van mijn broers treedt er regelmatig op met zijn cello. Mijn andere broer is organist van de Utrechtse Tuinbouwkerk. Zelf heb ik aan het Utrechts Conservatorium gestudeerd. Daarom was het zo'n voor de hand liggende keus om mijn eerste kamermuziekfestival hier te organiseren. Muziekcentrum Vredenburg had al een tijdje plannen voor een kamermuziekfestival, en ik liep ook met zulke ideeën rond. Toen ik met ze in gesprek raakte, viel alles in een keer samen. Fantastisch om het hier te kunnen doen, een geweldige locatie.''

Janine Jansen werd opgeleid door Coosje Wijzenbeek, Philippe Hirshhorn, Jean André Linale en Boris Belkin. ,,Eigenlijk wilde ik cello spelen, maar het dochtertje van een kennis van mijn moeder studeerde bij Coosje. Daarom gingen we een keer naar een uitvoering van de Fancy Fiddlers, en toen werd het toch viool. Ik was zes jaar toen ik ermee begon. Van vrienden kregen we een piepklein viooltje te leen. Het zat in zo'n beschilderd houten kistje, met zo'n handvat aan de bovenkant. Daar schaamde ik me dood voor. Ik wilde gewoon zo'n zwart plastic ding in de vorm van een viool. Maar vioolspelen was een succes, en mijn grote idool was Frank Peter Zimmermann.''

In 1997 debuteerde de violiste met veel succes in het Amsterdamse Concertgebouw, en in 2000 mocht ze mee op tournee naar Japan met het Rotterdams Philharmonisch orkest en Valery Gergjev, die haar meteen uitnodigde om het Vioolconcert van Tsjaikovski uit te voeren met zijn Kirov Orkest in Petersburg. Twee jaar later debuteerde ze met hetzelfde concert in Londen met het Philharmonia Orchestra o.l.v. Vladimir Ashkenazy. Er volgden een exclusief platencontract bij Decca en talloze concerten in Europa en Amerika.

Het is allemaal razend snel gegaan en Janine Jansen wordt internationaal beschouwd als een van de meest veelbelovende jonge violistes. `Ze heeft alles in huis', schreef The Times: 'Jeugd, klassieke schoonheid, een verbluffende techniek, een verrukkelijke lyrische toon, en een indrukwekkende uitstraling op het podium'. Op haar debuut-cd presenteert Janine Jansen zich met veel violistische flair in stukken als Introduction et Rondo Capriccioso en de Havanaise van Saint-Saens, de Tzigane van Ravel en toegiften als de Danse Russe van Tsjaikovski, de Nocturne van Katsjatoerian en The Lark Ascending van Vaughan Williams. Ordinaire liflafjes, volgens veel ciritici, om maar te zwijgen over haar singeltje Nu dat jij er bent voor prinses Catharina-Amalia met bandoneonspeler Carel Kraayenhof en zangeres Trijntje Oosterhuis. De veelzijdige violiste, wier repertoire zich uitstrekt van Bach en Beethoven tot Messiaen, Pärt en Dutilleux, trekt zich daar niets van aan. ,,Als ik nu voor de rest van mijn leven nog maar éen cd zou mogen maken, dan koos ik voor het Vioolconcert van Britten en Schönbergs strijksextet Verklärte Nacht. Maar ik sta volledig achter het repertoire van mijn eerste cd. En die Amalia-cd was enig om te doen. Trijntje is een hartstikke goede zangeres, Carel is een virtuoos. Ik verbreed mijn muzikale horizon en de opbengst is voor Jantje Beton.''

Volgens Janine Jansen draait alles in de muziek om communicatie. ,,Niet alleen met het publiek, maar ook met de dirigent en het orkest, of met de musici waarmee je kamermuziek maakt. Als ik speel ben ik voortdurend aan het luisteren of alles wel mooi samen klinkt. Kamermuziek is mijn passie. Thuis maakten we altijd samen muziek. Met violist Julian Rachlin, die ik ontmoet heb op een kamermuziekfestival in Stavanger en met wie ik sinds een jaar een relatie heb, speel ik vaak kamermuziek in de Broadwaybar in Wenen, waar hij kind aan huis is. Dan spelen we soms door tot de zon weer opgaat, en alle bezoekers van de bar zitten dan heel aandachtig te luisteren. Muziek maken met vrienden is het leukste wat er bestaat. Voor mijn Kamermuziekfestival heb ik dan ook allemaal mensen uitgenodigd met wie ik vaak heb samengespeeld. Julian Rachlin, pianist Itamar Golan, klarinettist Paul Meyer, altviolist Joël Waterman en cellist Mischa Maisky. Ook mijn familie is van de partij, ondermeer met extra concerten in de Domkerk en het Stadhuis.

,,Het programma van het festival is een beetje mijn credo. Samen met mijn vader spelen we de Vier Jaargetijden van Vivaldi. Maar ook het romantische Klarinetkwintet van Brahms, en het aangrijpende Quatuor pour la fin du temps van Olivier Messiaen. Centraal in de programmering staat de kamermuziek van Prokoviev, wiens vijftigste sterfdag dit jaar overal ter wereld wordt herdacht. Alle muziek die we uitvoeren is muziek die me ontroert, muziek die recht uit het hart komt en die ik in mijn hele lijf voel. Dat wil ik graag overbrengen. De sleutelwoorden zijn spontaniteit en oprechtheid.''

Kamermuziekfestival Utrecht: 27 t/m 29/12 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht.

    • Wenneke Savenije