`Criminelen bestuursplek ontzeggen'

Minister Donner van Justitie wil ondernemers die zich schuldig maken aan ernstige strafbare feiten een bestuursverbod opleggen.

Zij mogen na hun veroordeling voor een vastgestelde periode geen bestuursfunctie meer bekleden bij de onderneming of de rechtspersoon waarbij ze betrokken waren. Donner reageert daarmee op de roep uit politiekring om onorthodoxe maatregelen te treffen tegen criminele uitwassen als witwaspraktijken en faillissementsfraude.

Donner maakte al eerder deze maand, in antwoord op vragen uit de Tweede Kamer, melding van een onderzoek naar de mogelijkheden van bestuursverboden. De Kamer had vragen gesteld over uitspraken van commissaris J. van Kastel, hoofd van de Dienst Nationale Recherche, die een beroepsverbod voor zware criminelen bepleitte en een verbod op vermogensbezit.

Afgelopen zaterdag stelde de Amsterdamse korpschef, hoofdcommissaris J. Kuiper, dat recidiverende zware criminelen hun burgerrechten moeten worden ontnomen. Hij denkt daarbij onder meer aan het afpakken van paspoort of rijbewijs.

Een woordvoerder van Donner zegt desgevraagd dat het niet mogelijk is om een vermogensverbod op te leggen. Een werkgroep op het ministerie van Justitie onderzoekt wel mogelijkheden om bestuurders van ondernemingen die zware vermogensdelicten hebben gepleegd, voor een bepaalde periode het recht te ontzeggen om direct of indirect invloed op het beleid van de rechtspersoon in kwestie uit te oefenen. Het komt volgens Justitie steeds vaker voor dat rechtspersonen misbruikt worden door criminelen. In Groot Brittannië maakt de zogeheten 'directors disqualification'-sanctie een dergelijk bestuursverbod al mogelijk.

Het Wetboek van Strafrecht maakt het al mogelijk om als bijkomende straf een beroepsverbod op te leggen. Volgens de woordvoerder van Justitie geldt een bestuursverbod voor een bepaalde tijd en is het de bedoeling dat de namen van criminelen die een dergelijk verbod opgelegd krijgen, openbaar worden gemaakt. Publieke registratie moet het mogelijk maken om criminele ondernemers ook in het buitenland te weren uit ondernemingen.

Het Tweede-Kamerlid A. Wolfsen (PvdA), voormalig rechter, onderschrijft de stelling van Kuiper dat er naast het klassieke model van straffen en opsluiten gekeken moet worden naar alternatieven. ,,Er zijn nu al aanvullende sancties mogelijk, zoals vermogensontneming, intrekken van het paspoort of beroepsverboden. Daar wordt nu te weinig gebruik van gemaakt en die sancties zijn verbonden aan specifieke delicten. Je kunt in het Wetboek van Strafrecht die straffen veralgemeniseren, zodat je ze altijd kan toepassen.''