Wat de wereld doet met leiders als Saddam: Hoe meer bloed, hoe meer succes

Als Saddam Hussein volgens oude Iraakse gewoonten zou worden behandeld, werd hij opgehangen en vervolgens achter een auto door de straten van Bagdad gesleept tot er niets meer van hem over was. Of iets in die trant, maar het zou heel akelig met hem eindigen. In het Midden-Oosten lopen omwentelingen vaak zeer slecht af voor de onderliggende partij. Dat heeft te maken met pure wraakzucht en met de wens om voorgoed van de oude garde af te zijn, maar is ook bedoeld om iedereen duidelijk te maken dat het nieuwe regime niet met zich laat spotten. Een gezamenlijk nieuw begin met een verzoeningscommissie is er niet bij: dat zou wel eens als zwakte kunnen worden uitgelegd. Met alle gevolgen van dien.

Toen Saddam zelf in 1979 alle macht aan zich trok in een soort interne coup, rekende hij met zijn voorgangers en potentiële opponenten af op een beruchte bijeenkomst van het leiderschap waar `verraders' door een gemartelde collega werden aangewezen. Niemand zag hen terug. Beelden van de zitting werden later ter lering op andere bijeenkomsten getoond.

De hele Iraakse republiek is in bloed geboren. In 1958 maakte het Iraakse leger op gruwelijke wijze een eind aan de Hashemitische dynastie die sinds de Iraakse onafhankelijkheid aan de macht was. Onder de vele doden waren koning Faisal II en zijn vroegere regent. Hun lijken werden in Bagdad ondersteboven opgehangen en dagenlang tentoongesteld. Premier Nuri Said werd achter een auto aangesleept. Er is ook een lezing dat hij werd vermoord, begraven, opgegraven en aan kleine stukjes gescheurd.

In het buurland Iran is even bloedig afgerekend met het bewind van de sjah. Het werkt nog door. Waarom wordt een nieuwe revolutie vooral door Iraanse ballingen in de Verenigde Staten bepleit? Omdat Iraniërs in Iran zich nog goed het geweld van 1979 en daarna kunnen herinneren: `zij willen dat wij ons bloed vergieten' wordt ter plaatse gezegd.

Het regime van de sjah was corrupt en repressief. De geestelijkheid nam zeer bloedig wraak en zorgde er zo tevens voor dat haar gezag werd gevestigd ten koste van de liberale regering die na de val van de sjah aan de macht kwam en die ook snel week. ,,Hoe méér Iran bloedt, des te meer zal ook de revolutie overwinnen'', zei imam Khomeiny, de grote leider van de islamitische revolutie.

De sjah zelf en zijn gezin kwamen tijdig weg, maar honderden leden van zijn regime werden na een summiere berechting – dat nog net wel – afgemaakt. De ster van dit snelrecht was hojatoleslam Sadeq Khalkhali, zojuist zelf overleden, die indertijd honderden mensen de dood heeft ingejaagd. In zijn laatste interview zei hij volgens de conservatieve krant Kayhan dat ,,het straffen van de leiders van het corrupte Pahlavi-regime tot de gloriedaden van zijn leven behoorde. Hij drukte spijt uit dat hij niet genoeg tijd had gehad om al degenen te straffen die het land en de natie hadden verraden.''

    • Carolien Roelants