Sportgala

Sportgala, Gouden Schoen, het Europese Talent van het Jaar, de Legende van de Eeuw, Zilveren Fiets, Gouden Stud, Miss Heerenveen er wordt wat afgekroond in de sport.

Commercie.

,,Er is geen grotere eer dan gekozen te worden door je collega-sporters,” zei Erben Wennemars. Hij zei het hakkelend, op zijn Zwols. Wennemars is zeker niet de beste sporter van het jaar, maar hij is Hollandser dan het weer, gen van de stamppotachtigen, bekend als een hooivork. Dat roept bij de collega's compassie op. Met de benoeming van Wennemars tot halfgod reserveren zij de wereldse flair voor zichzelf.

De estafetteman Troy Douglas viel ook in de prijzen. Troy bracht de zaal aan het lachen en daar zijn hockeyvrouwen en honkballers niet zo goed in. Troy speelde aapje in het circus: dan heb je sportief Nederland al gauw op de knieën. Een bejaarde clown op het podium neemt de glorie van zichzelf weg, niet van anderen. Zet Troy op de schouders van Erica Terpstra en nog zal hij geen koning zijn.

Leontien Zijlaard-Van Moorsel daarentegen is geboren voor het Oscargala. Aan Monique Knol met split en bestikt met schoudervullinkjes in metal-mash kun je nog altijd zien dat ze wel eens demarreerde in het leven, aan Leontien is alles ruisend. Een ornament dat zichzelf draagt. Dat ze fietst is bijzaak. Ze is haar eigen gala, van top tot teen, in de RAI, in het washok, in Brabant en in Isfahan.

Sportgala's zijn leuk voor de zappende medemens, maar volkomen betekenisloos voor de betrokkenen. Dat Zinedine Zidane een wereldvoetballer is, weet hij al een jaar of tien. Vraag hem wat zijn grootste geluk is: óf na een magistrale assist beknuffeld worden door Raúl en Figo, óf met een sculptuur naast meneer Blatter mogen figureren in een gezelschap van geparfumeerde ijdeltuiten? Ik ken het antwoord. Het gehakkel van Wennemars op televisie is aandoenlijk voor ouwevrijsters, voor Mart Smeets en voor de Stichting `Boerenkool tot de dood', maar in termen van exploten zijn Gianni Romme en Martin Verkerk van een andere orde. Helaas, zij spreken in volzinnen.

Aan het laatste ontbreekt het Freek de Jonge niet. De cabaretier hors catégorie maakte zich vrolijk over de afwezigheid van de voetbalvedetten. Frank de Boer als het nieuwe, nationale vijandbeeld: is dat niet een beetje te modieus voor een predikant met slagpinnen in mond en ogen? Van de NOS en De Telegraaf verwacht ik dat ze het Nederlands elftal zo nu en dan opvoeren als de Stalinistische schimmel van de natie, maar niet van Freek de Jonge. Ik heb hem op EK's en WK's te vaak zien buikdansen voor De Boer, Davids en Seedorf, Ja, zelfs Rob Cohen mocht langdurig zijn hand schudden, om van Rinus Michels maar te zwijgen.

Sportgala's hebben iets vervuilends. Ze suggereren een objectiviteit die er niet is. Ze pretenderen een laatste oordeel-verhaal te zijn. Nee dus. Ze zijn een mix van ballotage, slijmballenethiek, kijkcijfersterreur, achterbakse commercie en relationele opportuniteiten. De röntgenfoto van een Sportgala is zo betrouwbaar als een olietanker. Dat de NOS en NOC*NSF daar geen problemen mee hebben, is toe te schrijven aan hun tweede natuur: wat niet in een party is te vatten, bestaat niet. Maar dat een morele scherpslijper als Freek de Jonge meedanst in dit festival van kongsi's, maakt me echt verdrietig. Ik heb Freek namelijk hoog.

Nederland sportnatie?

Dat is te veel eer voor een land dat zich laat bedwelmen door gestotter en tribale grimassen. In het Sportgala, die mix van gel en lak, wordt het tegendeel bewezen. De echte sportnatie is anoniem, blijft ongekroond, woekert met de schaarste van maatschappelijke idealen en persoonlijke glorie. Of ze doorstaat een ongekende jubel. Nooit heeft hier een Mohammed Ali op het podium gestaan, en ook geen Fausto Coppi, geen Marlène Ottey, geen Lev Yashin, geen Bernd Stange. Joop Zoetemelk wel: melken in Drenthe en tussendoor de Tour winnen.

Ik wil in Erben Wennemars en Troy Douglas mannen van goede wil begroeten. Misschien wel provinciale helden. Maar hun uitstraling zal nooit de grenzen van Benelux bereiken. In Vaals verschilferen ze tot nuttige idioten van de Hilversumse tamtam. Dat ze op die avond van het Sportgala zo fantastisch mooi verdwaalden in hun tenue de soirée wekt misschien tranen bij provinciale koddebeiers, maar op de Ramblas in Barcelona kijkt geen mens daar naar om.