Europa kan voor grondwet nog leren van de VS

Met Maarten Huygen kan men het volledig eens zijn dat Europa constitutioneel nog het nodige kan leren van de VS, al zullen vooral Fransen dat nooit willen toegeven. Maar af en toe slaat hij in zijn artikel (NRC Handelsblad, 16 december) de plank mis. In tegenstelling tot Huygen meen ik dat democratie juist niet `begrenzing van overheidsmacht' inhoudt. Democratie betekent meebeslissen over wie aan de macht is, welke wetten totstandkomen, en dat de meerderheid beslist. Democratie kan daardoor zelfs totalitaire trekken gaan vertonen. Begrenzing van overheidsmacht is het kenmerk van een rechtsstaat: gelijkheid voor de wet, waarborging van de rechten van minderheden en individuen tegenover de staat, en een onafhankelijke rechtspraak.

Kijkend naar de positie van de kleinere landen vertoont de grondwet van de EU alleen daarom al een tekort. Er zou net als in de VS, na het mislukken van de `Articles of Confederation' (1781-'89), minstens een `tweekamerstelsel' moeten komen met een senaat waarin alle staten gelijkelijk zijn vertegenwoordigd.

En dan die catalogi `sociale- en economische grondrechten' in de EU-grondwet. Huygen meent dat het er veel te veel zijn. Maar dat is het punt niet. Dergelijke `rechten' kunnen in een grondwet alleen als inspanningsverplichting maar niet als recht worden opgenomen, omdat de realisatie ervan uiteindelijk niet van de politiek maar van het economisch vermogen van een land afhankelijk is. Ook dat begrepen de Amerikanen (dus) beter dan de Europeanen.

    • R.J. Smits Teteringen