Straf Nikolic ruim hoger dan was geëist

De Bosnische Serviër Dragan Nikolic, de eerste verdachte die door het Joegoslavië-tribunaal werd aangeklaagd, is gisteren veroordeeld tot een gevangenisstraf van 23 jaar. Geëist was 15 jaar.

Nikolic heeft zich volgens de rechters schuldig gemaakt aan etnische vervolging, moord en verkrachting.

In het vonnis stond tribunaal-rechter Wolfgang Schomburg uitgebreid stil bij de ,,ongekende wreedheid'' en het ,,systematische sadisme'' die Nikolic toonde in het gevangenkamp Sušica, ten westen van Srebrenica. Nikolic leidde dat kamp van mei tot september 1992. Volgens de rechter ,,genoot'' hij van zijn misdaden en weigerde hij zelfs gehoor te geven aan de smeekbeden van zijn broer om te stoppen met de wreedheden.

Op 4 november 1994 werd Nikolic, nu 46, aangeklaagd door het VN-hof. Hij heeft – volgens het vonnis – als kampcommandant gevangenen mishandeld, gemoord en gemarteld en vrijwel dagelijks vrouwen `uitgeleend' aan verkrachters en folteraars. Nikolic werd in april 2000 gearresteerd. Het duurde lang voordat zijn proces kon beginnen, onder meer omdat hij onder onrechtmatige omstandigheden zou zijn gearresteerd. Hij ontkende aanvankelijk alles, maar in september dit jaar bekende hij schuld aan etnische vervolging, moord, en verder verkrachting en marteling. Hij beknde negen moorden zelf te hebben gepleegd. Onder zijn slachtoffers was een zestigjarige man die hij met een ijzeren buis had doodgeslagen. Na zijn bekentenis toonde Nikolic berouw en werkte hij mee met de aanklagers. Die stelden de rechters voor hem te veroordelen tot vijftien jaar gevangenisstraf.

Vrouwen die tijdens het proces getuigden, barstten volgens tribunaal-medewerkers in huilen uit toen ze hoorden van de eis. ,,Vijftien jaar voor verkrachting en brute moord vonden ze onbegrijpelijk en onaanvaardbaar'', zegt een medewerker van Carla Del Ponte. Het had volgens deze medewerker veel moeite gekost om de vrouwen zover te krijgen dat ze wilden getuigen, en ze begrepen niet dat er uiteindelijk zo'n lage straf werd geëist.

Volgens rechter Schomburg heeft Nikolic bijgedragen aan ,,de waarheidsvinding rond de gebeurtenissen in het Sušica-kamp'' en ontliep hij daarmee een levenslange gevangenisstraf. Maar de rechter vond een vonnis van vijftien jaar, zoals de aanklagers bepleitten, te licht gezien de ernst van de misdrijven.

Tribunaal-medewerkers verwachten dat Nikolic een belangrijke rol gaat spelen in de zaak tegen Momcilo Krajišnik, oud-voorzitter van het parlement van de Servische Republiek en voormalige rechterhand van de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic. Hij is na Slobodan Miloševic de belangrijkste verdachte van het tribunaal. Hij was aangeklaagd samen met Biljana Plavšic, ex-president van de Servische Republiek in Bosnië. De aanklagers hebben, zo zegt een medewerker, veel moeite het bewijsmateriaal tegen Krajišnik – de facto de tweede man van de Servische Republiek na Karadzic – rond te krijgen, ondanks de bekentenis van Plavšic. Met Plavšic zou de afspraak zijn gemaakt dat ze niet in de rechtszaal tegen verdachten hoeft te getuigen. De hulp van de `sadist' Nikolic is daarom dringend gewenst.

    • Petra de Koning
    • Cees Banning